Als de salderingsregeling stopt, bieden oude accu's uit datacenters uitkomst
In dit artikel:
Melkveehouder Arjan Prinsen uit Haarlo kan inmiddels ook bij donkere winterochtenden doormelken op zonnestroom, dankzij een batterijopslag die is opgebouwd uit afgedankte accu’s van een Microsoft-datacenter. Op zijn bedrijf liggen 300 zonnepanelen en staat een biogasinstallatie; jaarlijks verbruikt hij ongeveer 100.000 kWh. Omdat zonnestroom en vraag op het boerenbedrijf zelden samenvallen, slaan twee containers naast de oprit overtollige energie op in 120 loodaccu’s. Het systeem stuurt automatisch wanneer de accu’s inzetten of het net gebruikt wordt, afhankelijk van pieken en energietarieven.
Het initiatief komt van ondernemer Arne Eindhoven; de stellage werd gebouwd door 4B Energy. Meer dan de helft van de accu’s komt uit het Microsoft-datacenter in Middenmeer. Daar heeft men een noodstroomsysteem met circa 15.000 loodaccu’s; deze worden volgens Eindhoven elke drie jaar vervangen, hoewel de fabrikant 25 jaar garantie geeft. In de praktijk betekent dat jaarlijks duizenden accupakketten vrijkomen die technisch nog goed bruikbaar zijn als ‘second life’-opslag voor lokale energiegebruikers.
De naderende afschaffing van de salderingsregeling — volgend jaar — maakt dergelijke opslag aantrekkelijker: teruggeleverde stroom wordt dan niet meer volledig weggestreept van eigen verbruik, waardoor eigen buffering financieel relevanter wordt. Eindhoven ziet hergebruik van datacenteraccu’s als duurzame en circulaire oplossing én als antwoord op netcongestie: de grote vraag naar aansluitingen, versterkt door de groei van datacenters en de opkomst van AI, vertraagt nieuwe aansluitingen. Tweedehands accu’s kunnen snel lokaal capaciteit toevoegen zonder nieuwe zeldzame grondstoffen te verbruiken.
Eindhoven benadrukt ook dat loodaccu’s een goede Europese kringloop hebben, in tegenstelling tot lithium, waarvoor schaarse grondstoffen nodig zijn. Andere projecten experimenteren met batterijen uit elektrische bussen, maar die zijn intensiever gebruikt en minder lang inzetbaar voor een tweede leven.
Praktische scaling stuit op barrières. Contact met grote techbedrijven loopt moeizaam; afspraken met Microsoft liepen dood of stokten door interne problemen. Eindhoven mist een betrouwbare, structurele aanvoer van afgeschreven accu’s om meer agrariërs en mkb’ers te bedienen. Ook binnen de overheid is onduidelijkheid over wie verantwoordelijkheid neemt voor zichtbaarheid en beleidsvoering rond deze accu’s, zegt een vertegenwoordiger van Het Versnellingshuis Nederland Circulair.
Als oplossing pleit Eindhoven ervoor dat gemeenten duurzaamheid en circulariteit als voorwaarden opnemen bij vergunningverlening voor nieuwe datacenters. Hij rekent voor dat bij 5.000 vervangingen per datacenter per jaar en de huidige centra van Microsoft en Google, er snel tienduizenden accu’s beschikbaar zouden zijn — genoeg om honderden lokale opslagsystemen per jaar te bouwen.
Op het erf van Prinsen is de reactie van de omgeving positief: aanvankelijke terughoudendheid maakt plaats voor belangstelling. Tegelijkertijd blijven diesel- en benzineaggregaten populair bij ondernemers die last hebben van netcongestie, vooral in regio’s als rond Den Bosch waar de wachtrij voor netaansluitingen groot is. Hergebruik van datacenteraccu’s biedt dus zowel lokale energiezekerheid als een circulaire route, maar vraagt heldere afspraken, betrokkenheid van grote spelers en beleidsmatige aansturing om op te schalen.