Als de lucht giftig wordt en kritiek je de cel in jaagt: het stille drama van Indonesië

In dit artikel:

In Den Haag demonstreerden Indonesiërs uit de diaspora in augustus 2025 en opnieuw in oktober 2026 tegen het beleid van de Indonesische regering. Bij de demonstraties, onder meer bij de Indonesische ambassade en het Vredespaleis, droegen sommige deelnemers mondkapjes omdat ambassadepersoneel hen zou hebben gefilmd en omdat er volgens de auteur spotters tussen de demonstranten aanwezig waren. De angst bestaat dat herkenning gevolgen kan hebben voor henzelf of hun familie in Indonesië.

De recente demonstratie, waaraan ongeveer 150 mensen deelnamen, richtte zich vooral tegen de karhutla: grootschalige bos- en veenbranden die Indonesië en omliggende landen met giftige rook bedekken. Volgens de door de auteur aangehaalde Nusantara Atlas waren er tot 3 november 2026 ruim 1,27 miljoen hotspots. Tot eind september was naar schatting 19.200 vierkante kilometer oerwoud en veengrond verbrand. In september zouden meer dan 3.500 Indonesiërs door de directe gevolgen van de rook zijn overleden; ook Singapore, Maleisië en de Filipijnen kampen met verslechterde luchtkwaliteit. De auteur benadrukt dat de branden volgens hem geen natuurramp zijn: bossen worden bewust in brand gestoken om plaats te maken voor plantages voor onder meer palmolie, rubber, hout, koffie en specerijen. Droogte door El Niño zou de situatie verder hebben verergerd.

De branden vormen volgens het artikel onderdeel van een bredere politieke crisis. In augustus 2025 ontstonden massale protesten nadat Indonesische parlementariërs een maandelijkse huisvestingsvergoeding van 50 miljoen roepia wilden toevoegen aan hun inkomen. Dat bedrag stond in schril contrast met het gemiddelde maandloon in Jakarta van ongeveer 5,5 miljoen roepia. De protesten breidden zich uit nadat een 21-jarige Gojek-bezorger in Jakarta door een politievoertuig werd overreden en overleed. Volgens cijfers die de auteur aanhaalt, raakten meer dan 5.000 mensen gewond, vielen minstens tien doden en werden meer dan 5.000 mensen gearresteerd. Ook mensenrechtenactivisten en journalisten zouden zijn geïntimideerd of opgepakt.

Hoewel het parlement de omstreden vergoeding later introk en de salarissen verlaagde, kregen parlementariërs volgens het artikel in oktober opnieuw ruimere financiële regelingen. De vergoeding voor werkzaamheden tijdens parlementaire recesperioden zou zijn verhoogd van 400 miljoen naar 702 miljoen roepia per periode, vijf keer per jaar. De auteur ziet daarin een manier om de eerder ingetrokken inkomensverhoging alsnog te compenseren, terwijl veel Indonesiërs kampen met hoge voedselprijzen en de gevolgen van de rook.

De schrijver stelt bovendien dat de repressie sinds het aantreden van president Prabowo Subianto ook buiten Indonesië voelbaar is. Het nieuwe strafwetboek, dat volgens het artikel op 2 januari 2026 van kracht werd, zou kritiek op de president met maximaal drie jaar gevangenisstraf kunnen bestraffen. De ITE-wet voor digitale communicatie maakt volgens de auteur toezicht door een zogenoemde Virtual Police mogelijk. Daardoor vreest de schrijver bij terugkeer naar Indonesië problemen met een visum, toegang tot het land of zelfs vervolging.

De Indonesische regering zegt de branden wel aan te pakken met tienduizenden manschappen, medische teams, kunstmatige regen en miljoenen mondmaskers. Volgens de auteur bestrijdt dat vooral de gevolgen en niet de onderliggende oorzaken: winstgedreven ontbossing, corruptie en het onderdrukken van kritiek. De bosbranden en de repressie ziet hij daarom als uitingen van hetzelfde beleid, waarbij economische en politieke belangen zwaarder wegen dan natuur, volksgezondheid en vrijheid.