Als de dollar valt...  dan is er nog de stablecoin

In dit artikel:

De Verenigde Staten proberen hun mondiale machtspositie te behouden niet alleen met militair vermogen maar vooral via financieel gezag. Een centraal risico voor dat gezag is een dalende vraag naar dollars en Amerikaanse staatsobligaties (treasuries): de VS draait enorme tekorten en de staatsschuld is opgelopen tot bijna 40.000 miljard dollar (ongeveer 300.000 dollar per huishouden). Als buitenlandse kopers afhaken, smelt een belangrijke pijler van de Amerikaanse invloed weg.

Als antwoord hebben beleidskringen rond president Trump een alternatief bedacht: de Amerikaanse stablecoin als nieuwe kern van het wereldwijde betalingssysteem. Stablecoins zijn crypto-tokens die één-op-één gekoppeld worden aan fiatwaarde (meestal de dollar). Op 18 juni 2025 ondertekende Trump de GENIUS Act, die voor het eerst een wettelijk kader schept: uitgevers moeten hun stablecoins volledig dekken met toegestane reserves — in de praktijk dollars en treasuries. Daardoor creëert het systeem een instrument waarmee aankopen van stablecoins indirect de vraag naar Amerikaanse staatsobligaties stimuleren.

De context maakt het plan begrijpelijk. Een groot deel van de wereldhandel verloopt nog in dollars (denk aan oliehandel), en veel dollars vloeien terug naar de VS via beleggingen en obligatieaankopen. Maar landen de-dollariseren: handel tussen Iran en China en tussen Rusland en China verloopt steeds vaker in lokale valuta, en China bouwt met CIPS een alternatief betalingssysteem dat snel groeit (van 123 naar 180 biljoen yuan tussen 2023 en 2025; 4800 banken in 119 landen gebruiken het inmiddels). Die ontwikkeling bedreigt de dollarpositie; stablecoins moeten helpen die erosie te vertragen of om te buigen.

Stablecoins zijn vooral populair buiten de VS: van de 172 miljoen bezitters begin dit jaar bevonden 70–90 procent zich in Latijns-Amerika, Azië en Afrika. Ze bieden gebruiksgemak en toegang tot dollarwaarde voor mensen en bedrijven die geen rechtstreekse dollars kunnen of mogen kopen. Grotere particuliere uitgevers domineren de markt: Tether (USDT) en Circle (USDC). Begin 2026 bedroeg de totale voorraad ongeveer 320 miljard dollar, waarvan Tether 193 miljard voor zijn rekening nam; meer dan 60 procent van Tethers reserves bestaat uit treasuries.

Dat model heeft flinke tegenkanten. Stablecoins verschuiven macht van publieke naar private spelers en drukken traditionele bankdeposito’s weg — Amerikaanse bankiers waarschuwden het Congres. Internationaal luidde het IMF diezelfde noot: de valuta van kleine landen kunnen er existentiële schade door oplopen. Ook is het toezicht zwak: onderzoeken toonden dat Tether niet altijd voldeed aan eisen. Uitgevers verdienen aan de rente op gekochte treasuries, terwijl stablecoin-houders geen rente ontvangen, wat kritici een oneigenlijk winstmechanisme vinden.

De politiek-economische gevoeligheid bleek eind april toen Tether op verzoek van de Amerikaanse overheid 344 miljoen dollar aan stablecoins invroor, in bezit van partijen gelinkt aan de Iraanse centrale bank — onderdeel van Operation Economic Fury. De actie liet zien dat stablecoins door de VS als wapen inzetbaar zijn, wat volgens analisten het vertrouwen in Amerikaanse stablecoins heeft geschaad en rivaliserende staten mogelijk naar alternatieven zoals CBDC’s (staatsgestuurde digitale valuta, door China geprefereerd) kan duwen.

Kortom: stablecoins vormen voor Washington een slimme poging om buitenlandse vraag naar dollars en treasuries te bestendigen en zo financieel wereldgezag te behouden. Tegelijk brengen ze risico’s mee van privatisering, onvoldoende toezicht, geopolitieke instrumentalisering en het spanningsveld met staatsgestuurde digitale alternatieven. De strijd om de toekomst van het internationale monetaire stelsel blijft daarmee onbeslist en risicovol.