Als de camera's uitgaan, zeggen Russen wat ze echt denken
In dit artikel:
Ostrii Oegol — letterlijk “scherpe hoek” — is een populair Russisch YouTube-kanaal dat anoniem straatinterviews publiceert om te peilen wat burgers echt denken over politiek en de oorlog in Oekraïne. Omdat staats-tv dissidente meningen vrijwel altijd wegfiltert en openlijk kritiek leveren risicovol is (kritiek op de oorlog kan tot vijf jaar strafkamp leiden), zoekt het kanaal op straat naar indirecte signalen: korte, directe vragen en veel aandacht voor wat mensen tussen de regels door zeggen.
De maker, die jarenlang Russische politiek volgde en begon met het filmen van tegenstanders zoals Aleksej Navalny, vertelt dat de inval in Oekraïne een breekpunt was. Vlak na het uitbreken van de oorlog bleek uit hun interviews dat veel voorbijgangers geschokt waren en de invasie niet direct steunden; enkele interviewers kregen later strafzaken en zijn het land ontvlucht. Om zichzelf en deelnemers te beschermen blijven de makers mobiel — ze verblijven nooit lang op één plek — en werken deels anoniem.
Methodisch merken ze vaak dat mensen op camera de officiële lezing herhalen (de Donbas hoort bij Rusland, Poetin is goed), maar zodra de camera uit is, geven enkelen toe dat ze de oorlog verafschuwen of stiekem tegen Poetin zijn. Door zulke subtiele aanwijzingen te verzamelen vormen de makers een beeld van de publieke opinie: naar schatting 10–15% ondersteunt de oorlog actief, 35–40% volgt de staatspropaganda passief, en zo’n 50% is tegen de oorlog — waarvan ongeveer 40% een stille meerderheid is die zich vanwege risico’s niet uitspreekt en circa 10% actief tegen de oorlog opereert, met alle persoonlijke gevolgen van dien.
Ostrii Oegol verdedigt het nut van hun filmpjes: ze willen geen politiek manifest verspreiden maar de werkelijkheid vastleggen, zodat later mensen kunnen zien wat er leefde en hopelijk niet dezelfde fouten maken. Hun materiaal biedt een alternatief beeld naast de officiële berichtgeving en geeft inzicht in het subtiele, vaak bang gemaakte spectrum van meningen binnen Rusland, ondanks de voortdurende repressie en risico’s voor zowel geïnterviewden als de makers zelf.