NU+ | Almere bestaat vijftig jaar: 'Er was helemaal niks, alleen zand'

In dit artikel:

Vijftig jaar nadat de eerste gezinnen in stacaravans in Almere trokken, blikken drie pioniers terug op het prille begin van de nieuwe stad in de polder. Op 1 december 1975 kwam de toen elfjarige Aukje van den Bos met haar ouders en broers als één van de allereerste bewoners aan; een jaar later stonden de eerste huizen. Haar herinnering is er een van leegte en improvisatie: geen scholen of winkels, regelmatig stroom- of waterstoringen en kinderen die bouwputten tot speelterrein maakten. Van den Bos zegt nog steeds dat ze overal bij was: "Ik ging in de skeletten van huizen spelen." Terzelfdertijd trok het wonen in die stacaravans nieuwsgierige bezoekers, waardoor de eerste bewoners vaak als bezienswaardigheid fungeerden.

Stedenbouwkundige Jan Frans de Hartog, die in 1976 bij het project betrokken raakte, schetst de opzet als bewust gefaseerd: geen één grote stad, maar een samenstelling van meerdere kernen — tegenwoordig zichtbaar als Almere Haven, Stad, Poort, Buiten en Hout. Die opzet gaf ontwerpers en bewoners de mogelijkheid ervaringen op te bouwen en fouten te herstellen bij volgende uitbreidingen.

Huisarts Nico van Duijn, in 1976 net benoemd en zelf vroeg naar Almere verhuisd, herinnert zich vooral het vreemde, vlakke landschap: de horizon vormde een rechte streep omdat er niets groeide. Hij benadrukt het succes van de structuur van kernen en de veel aangehaalde groene zones tussen die delen van de stad: "de groene longen", die volgens hem mede het sterke punt van Almere zijn.

Hoewel Almere inmiddels ruim 200.000 inwoners telt en de zesde stad van Nederland is, worstelt de plaats nog met een twijfelachtig imago; sommigen vinden de stad onaantrekkelijk of sfeerloos. De Hartog relativeert die kritiek als een bekend lot voor nieuwbouwplaatsen: aanvankelijke tegenstand hoort bij zo’n proces en het oordeel over Almere is in de loop der tijd positiever geworden.

Ter gelegenheid van het jubileumjaar beginnen de festiviteiten op de Markt in Almere Haven; komende maandag wordt een tentoonstelling over de eerste bewoners geopend. Van den Bos zal daar spreken, als eerbetoon aan de pioniers die "in het diepe sprongen" om in een lege polder te gaan wonen en zo mee te bouwen aan de stad die Almere nu is.