'Alles voor de reis' herbergt autobiografische laag vol hartstocht en pijn. Een schreeuw van liefde van Adriaan van Dis | ★★★☆☆

In dit artikel:

Na het overlijden van tv‑maker Ellen Jens in 2023 plaatsten twee van haar geliefden rouwadvertenties: Wim T. Schippers en Adriaan van Dis. Van Dis verwerkte zijn verlies in Alles voor de reis, dat weliswaar als 'roman' is gepresenteerd maar sterk autobiografische trekken heeft. De verteller — herkenbaar als Van Dis zelf, voormalig presentator van een boekenprogramma — zit aan het hospicebed van zijn geliefde Eefje en reconstrueren samen hun decennialange relatie aan de hand van reizen die ze maakten.

Het boek toont een verhouding waarin Eefje vaak op afstand blijft; ze creëert eigen plekjes, plant reizen waarvan de ander geen weet is en houdt geheimpjes liever dan totale eerlijkheid. Die ingetogen, bijna te intieme beleving van liefde en verlies doet denken aan Connie Palmens I.M., waarin de openhartigheid ook voor blijvende betekenis zorgde. Van Dis laat duidelijk zien hoe groot Eefjes invloed was: zij hielp hem omgaan met roem en dwong hem zijn jeugdtrauma’s onder ogen te zien, terwijl hij als biseksuele man jarenlang een heteroseksuele relatie koesterde.

Een fantasie rond schilder Francis Bacon functioneert als sleutel naar zijn jeugd; een terugblik op de duinen waar zijn vader stierf en het woordeloze troosten door Eefje geeft het boek emotionele lading. Voor lezers van Van Dis is dit een noodzakelijk en waardevol werk. Uitgeverij Atlas Contact, 208 blz., €22,99. ★★★☆☆