Alleen Poetin kan de apocalyptische toestand van de Russische economie nog ontkennen

In dit artikel:

Op de derde dag van het Internationaal Economisch Forum in Sint-Petersburg (SPIEF) boog vooral een vroeg Sberbank-ontbijt de ruis weg en liet het ware economische geluid in Rusland horen: ondernemers klagen over verstikkende belastingen, torenhoge rentes en een stagnerende vraag. Sberbank-directeur German Gref vroeg de zaal wat de grootste obstakels voor groei zijn; via een online peiling kwamen pessimistische antwoorden op het scherm. Het ontbijt, bedoeld voor topfiguren uit regering, bedrijfsleven en wetenschap, stond in schril contrast met de rest van het glanzende forum: dansende robots, een enorme Poetin-buste en dure gasten — zo’n twintigduizend buitenlandse deelnemers uit 130 landen.

Tegelijkertijd ontbrak Elvira Nabiullina, de gouverneur van de centrale bank, opvallend; haar afwezigheid leidde tot speculatie over haar positie. De stad werd bovendien geteisterd door rook van Oekraïense droneaanvallen, gedeeltelijke internetafsluitingen en files, waardoor de literaire pracht van het forum een beklemmende achtergrond kreeg. Op de openingsdag presenteerden ultraconservatieven als Aleksandr Doegin en financier Konstantin Malofejev het rapport ‘Rusland 2050’, dat kernwapengebruik romantiseert en verdere verovering van Oekraïens grondgebied voorspelt. Ook delegaties van Europese rechts-radicalen en enkele pro-Poetin Amerikanen, zoals Steven Seagal, waren aanwezig.

In zijn toespraak prees president Poetin het forum en roemde economische cijfers zoals een laag werkloosheidspercentage (2,2 procent). Analisten en kritische journalisten noemen die voorstelling echter misleidend: de arbeidskrapte komt vooral door oorlog en emigratie, en macro-economische problemen worden genegeerd. De econoom Igor Lipsits noemt een investeringscrisis; volgens hem kelderden de winsten in de eerste maand van het jaar met 25 procent en daalden investeringen met 14 procent — tekenen dat lange-termijnkapitaal uitblijft. Een tweede rem voor investeerders is de dreiging van onteigening door veiligheidsdiensten; als voorbeeld wordt techinvesteerder Aleksandr Galitsky aangehaald, die het land ontvluchtte nadat zijn bedrijf als ‘extremistisch’ werd bestempeld.

Officiële cijfers laten ook weinig ruimte voor optimisme: Rosstat noteerde in het eerste kwartaal een magere economische groei van 0,2 procent; inflatie blijft rond 5–6 procent. Oorlogsuitgaven duwen civiele sectoren in het rood en het begrotingstekort liep snel op, ondanks tijdelijk voordeel van hoge olieprijzen door conflicten in het Midden-Oosten. Externe analyses — zoals een rapport van het Duitse Kiel-instituut — waarschuwen dat reserves slinken, beleidsvoering onhoudbaar is en Russische afhankelijkheid van China groeit; dat laatste levert inmiddels circa 60 procent van de componenten voor Russische wapens. De EU schoof bovendien een nieuw sanctiepakket naar voren.

Binnen de elite groeit de onvrede: tijdens het Sberbank-ontbijt klaagde Doema-voorzitter Andrej Makarov over verstikkende bureaucratie die ondernemers kansen ontneemt en ruimte schept voor ‘parasiteren’ door bestuurslagen. Arbeidstekorten door de emigratie van ongeveer een half miljoen hoogopgeleiden verergeren het probleem. De aanhoudende droneaanvallen treffen ook de olie-infrastructuur, wat leidde tot tijdelijke vermindering van ruwe-exporten en een eerste officiële erkenning van de energieproblemen als gevolg van „vijandelijke aanvallen”.

Analisten zien weinig kans op een snel herstel of een vrede onder Poetin; de meest waarschijnlijke koers is volgens Lipsits een verdere militarisering en verstrakking van het staatsapparaat richting een totalitair model. Voor veel aanwezigen op het forum bekrachtigde de show de kloof tussen propagandistische grandeur en een economie die al lang onder grote druk staat.