Worsteling met hypotheekrenteaftrek: chaos dreigt door aflopen dertigjaarstermijn

In dit artikel:

Per 1 januari 2031 vervalt voor het eerst massaal de maximale dertigjaarstermijn voor hypotheekrenteaftrek. Het gaat om hypotheken die tussen 2001 en 2013 zijn afgesloten: in die periode konden ook aflossingsvrije leningen recht geven op aftrek, daarna werden de regels aangescherpt en werd de aftrek voor nieuwe gevallen beperkt tot dertig jaar. Zodra die termijn afloopt, rijzen complexe praktische en fiscale problemen.

Het belangrijkste knelpunt is dat het voor zowel huiseigenaren als de Belastingdienst moeilijk is na te gaan wie al dertig jaar van de aftrek gebruikmaakt. Veel mensen bewaren geen belastingaangiften of hypotheekpapieren van zo lang geleden, maar een centraal, overzichtelijk register ontbreekt ook bij de Belastingdienst. Bovendien veranderen in de loop der jaren persoonlijke omstandigheden zoals verhuizing, echtscheiding of verbouwingen die de aftrekpositie beïnvloeden, waardoor achteraf reconstrueren van de historie vaak niet mogelijk is.

Volgens schattingen betreft het ruim één miljoen gevallen waarvan de aftrek in 2031 afloopt. Twee typen fouten dreigen: dat mensen onterecht blijven aftrekken omdat niemand kan aantonen dat de termijn verstreken is, en dat anderen juist te weinig aftrek ontvangen omdat zij niet kunnen bewijzen dat ze nog geen dertig jaar gebruikmaken van de regeling. Als er niets zorgvuldig wordt geregeld, kan dat de overheid na 2031 miljarden euro’s kosten.

Het ministerie van Financiën heeft meerdere oplossingsrichtingen uitgewerkt en die zijn besproken in de ministerraad, maar er wordt vandaag geen definitief besluit genomen. Iedere optie heeft grote nadelen: sommige zijn duur of moeilijk uitvoerbaar, andere politiek gevoelig. De verdere discussie speelt zich af tegen de achtergrond van de politieke gevoeligheid rond de hypotheekrenteaftrek; eerdere kabinetsperiodes versoberden de regeling al deels, maar in het huidige coalitieakkoord (D66, VVD, CDA) is afgesproken de aftrek te handhaven — en met name de VVD verzet zich sterk tegen afbouw.

Kortom: er moet een besluit en uitvoerbare regeling komen ter voorkoming van administratieve chaos en forse budgettaire gevolgen, maar er is geen eenvoudige of pijnloze oplossing.