Alle wegen leiden tegenwoordig naar Beijing
In dit artikel:
Xi Jinping ontvangt in Beijing wereldleiders als Donald Trump en Vladimir Poetin, maar toont zich onbuigzaam: hij doet geen harde toezeggingen voor Amerikaanse plannen in het Midden-Oosten en wijst Poetins verzoek om een groot gascontract (Power of Siberia 2, circa 50 miljard m3 per jaar) af omdat het te duur of niet nodig is. Beide bezoekers blijken niet over voldoende machtsmiddelen te beschikken om Xi op andere gedachten te brengen.
De kern van China’s opkomst ligt volgens het artikel niet in militaire bondgenootschappen, maar in het doelbewust creëren van economische afhankelijkheden. Waar westerse machtsopvattingen vaak uitgaan van militaire allianties zoals de NAVO, investeert Beijing in zogenoemde ’strategische partnerschappen’: flexibele, economisch georiënteerde samenwerkingen zonder formele wederzijdse militaire verplichtingen. China heeft feitelijk slechts één formeel militair verbond — met Noord-Korea sinds 1961 — en wil geen automatische verplichting aangaan om andere landen militair bij te staan.
Economische dwangkracht blijkt effectiever: toen China in oktober vorig jaar de levering van zeldzame aardmetalen aan de VS bijna volledig stillegde, was Washington direct klemgezet. Zulke materialen zijn cruciaal voor moderne elektronica en wapentechnologie. Ook op terreinen als medicijnen, technologie voor groene energie en geavanceerde biotechnologie vergroot China zo zijn invloed en reduceert het westerse tegenmacht.
Tegelijk probeert Xi te voorkomen dat China zelf strategisch afhankelijk wordt van anderen. Officieel houdt Beijing zich neutraal in conflicten, maar naar verluidt verleent het land selectieve, niet-openbare steun: Europese inlichtingendiensten meldden dat China honderden Russische militairen heeft getraind voor Oekraïne, en dat het technologie levert die ook militair inzetbaar is; er zijn ook aanwijzingen voor satellietleveranties aan Iran.
Europa staat volgens het stuk grotendeels machteloos langs de zijlijn. Hoewel er waarschuwingen klinken om strategische afhankelijkheid van China terug te dringen, loopt Europa achter op zowel de VS als China in cruciale technologieën. China’s strategie is duidelijk: bouw economische knooppunten waarop anderen aangewezen zijn, behoud militaire vrijheidsgraden en gebruik economische middelen als belangrijkste geopolitieke wapen — zo nodig zonder formele allianties of publieke verplichtingen.