Alle politici dromen van deregulering, maar wie écht slagkracht wil, zal pijn moeten uitdelen

In dit artikel:

Nederland toont veel belangstelling voor grote nationale projecten, maar heeft steeds minder politieke ruimte om daarvoor offers te vragen. Dat is de kern van een provocatief essay van Hidde Boersma en Floris Kreiken. Zij waarschuwen dat Nederland verschuift van een investerende naar een verzorgende staat: er gaat veel geld naar sociale zekerheid, AOW en zorg, terwijl nieuwe spoorlijnen, infrastructuur en andere zichtbare projecten uitblijven. De drooglegging van de Zuiderzee dient daarbij als voorbeeld van een onderneming die ooit het nationale zelfvertrouwen voedde.

Die behoefte aan maakbaarheid klonk ook tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen in Den Haag. Politici van uiteenlopende partijen verwezen naar de wederopbouw en pleitten voor een slagvaardiger overheid. Tegelijkertijd botsen grote ambities op een wirwar aan regels. VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans presenteerde een lijst met 97 extra regels die geschrapt kunnen worden, nadat het kabinet 403 van de beloofde 500 regels had gevonden. Volgens de auteur gaat het echter vooral om kleine vereenvoudigingen: gevoelige onderwerpen en fundamentele stelselwijzigingen blijven buiten schot.

Echte slagkracht vereist volgens de analyse duidelijke keuzes en een eerlijke verdeling van pijn. In de begrotingsdebatten beschermden linkse partijen de sociale uitgaven, terwijl de VVD zich verzette tegen een belasting op papieren vermogenswinst. Vervolgens schaarden links en rechts zich achter bescherming van kleine spaarders en beleggers, ondanks een al bestaande vrijstelling. Zo blijven vrijwel alle deelbelangen overeind, maar komt de investerende staat nauwelijks vooruit. In een welvarend land waar elk belang zwaar weegt, blijken grote gezamenlijke offers daardoor steeds moeilijker te organiseren.