Allard Pierson, van het Reveil naar het modernisme

In dit artikel:

Sabine Wolsink is gepromoveerd op de religieuze zoektocht van Allard Pierson, de negentiende-eeuwse predikant en later hoogleraar die uitgroeide tot een sleutelfiguur van het theologisch modernisme. Pierson groeide op binnen het protestantse Reveil, studeerde theologie in Utrecht en werd predikant in Leuven en Rotterdam, maar raakte steeds meer in conflict met de orthodoxe kerk doordat hij geloof wilde verbinden met moderne wetenschap en kritisch denken. In 1865 legde hij daarom zijn ambt neer, wat destijds veel opschudding veroorzaakte en zijn latere imago blijvend bepaalde.

Volgens Wolsink zocht Pierson niet naar een breuk met religie, maar naar een bredere vorm van zingeving. Hij bleef het christendom waarderen, maar wees een geloof af dat vooral draaide om vaste dogma’s en het hiernamaals. In plaats daarvan legde hij de nadruk op “ware humaniteit”: een levenshouding van openheid, menselijkheid, cultuur en zorg voor anderen. Later werd Pierson hoogleraar in Amsterdam en een bekend intellectueel. Het erfgoedinstituut Allard Pierson en het gelijknamige museum danken hun naam aan zijn betekenis voor kunst- en cultuurgeschiedenis. Wolsink ziet in Pierson ook een actuele les: in tijden van polarisatie kan zijn nadruk op menselijkheid boven overtuiging helpen om de ander beter te blijven zien.