Alfred Birneys tiende roman is zoekend en sober

In dit artikel:

In Alfred Birneys tiende roman is Augustus Kroos, een rond de zestig zijnde vondeling, als leraar geschorst na een vermeende misstap met de achttienjarige Tara. Hij doet zijn verhaal aan een vrouwelijke mediator, die tegelijk bemiddelaar en moderne biechtvader is. De verwachte onthulling over een mogelijk Lolita-achtig voorval blijft uit: Tara was alleen tijdens een film na haar bijles in slaap gevallen. Augustus presenteert zich niet als onbetrouwbare verteller, maar als iemand die openhartig en associatief door zijn verleden dwaalt.

Dat verleden bestaat uit kindertehuizen, pleeggezinnen en tuchthuizen. In zijn huis heeft hij vrijwel alle deuren verwijderd, een beeld voor zijn afkeer van afsluiting en zijn gefragmenteerde identiteit. Alleen de kelderdeur bleef intact; daar bewaart hij herinneringen aan zijn overleden ex-geliefde Kasia. Via een wekkerradio meent hij soms boodschappen van haar te ontvangen. Hij vult bovendien een aquarium met Amerikaanse meervallen, waaraan de roman verschillende symbolische betekenissen lijkt te verbinden.

De roman sluit aan bij Birneys eerdere autobiografisch getinte werk en raakt opnieuw aan jeug trauma, ontworteling en de Indische geschiedenis, maar blijft veel ingetogener dan het bekroonde De tolk van Java. Augustus leidt een teruggetrokken bestaan, waarin hij leest, fietst en boodschappen laat bezorgen. Het verhaal rond Tara mondt uit in een volgens de recensent weinig overtuigende onthulling, en ook de nadrukkelijke symboliek weet niet overal te boeien.

Sterker zijn de onverwachte, soms absurde observaties en de omtrekkende manier waarop Augustus zijn verdriet probeert te verbergen met humor, laconieke opmerkingen en afstandelijke filosofietjes. Onder die lichte toon komen diep gemis en het onvermogen om ergens thuis te horen naar voren. Omdat hij door talloze opvoeders is grootgebracht, mist Augustus een samenhangend beeld van zijn eigen verleden: hij noemt zichzelf een ‘kind van passanten’. Birney schreef daarmee een sobere, zoekende roman over iemand die alle deuren openzet, maar nergens werkelijk thuiskomt.