Albert Heijn's lessen in nederigheid

In dit artikel:

Bij zijn aftreden als president van de Raad van Bestuur van Ahold op 1 september 1989 ontvingen Albert Heijn en zijn nagedachtenis een bundel aan lovende bijdragen van collega’s, vrienden, personeel en familie. Het boekje belicht vooral Heijns persoonlijke kwaliteiten: een bescheiden, toegankelijke leider met strategisch inzicht, luisterend oor en een praktische, nuchtere aanpak. Een acrostichon van Jaques Postma vat die eigenschappen bondig samen en meerdere bijdragers – waaronder oud-bestuurders en ministers – benadrukken zijn betrouwbaarheid en politieke standing.

Tegelijk toont de bundel dat succes volgens Heijn ook handelde om sluwheid en timing: hij nam beslissingen die niet altijd populair waren maar wél effectief. Een belangrijk citaat uit vaderlijk advies illustreert zijn opvatting over waarheid en terughoudendheid in zakelijke verhoudingen. Niet iedereen in het boekje is laaiend enthousiast: Tiny Plooijer, hoofd public relations, kaartte destijds het ontbreken van vrouwen in directies en de Raad van Bestuur aan — een opmerking die ook decennia later nog relevant blijkt nu de bestuursbalans langzaam wordt bijgesteld.

Internationaal werd Heijn geprezen omdat hij automatisering en modernisering omarmde (zoals barcode en elektronisch betalen) zonder het belang van de menselijke maat uit het oog te verliezen; Amerikaanse collega Dick Bogomolny omschreef het wandelen door een winkel met Heijn als een les in nederigheid.

De schrijver van het huidige stukje betreurt dat veel van dat mensgerichte ondernemerschap in de huidige Ahold-organisatie verloren lijkt gegaan: waar Heijn ooit moderniseerde met oog voor medewerkers, ziet de auteur nu een kies voor ontmenselijkende zelfscans en een onpersoonlijk winkellandschap. Met het vooruitzicht van een wet in 2027 die ‘pin only’ zou verbieden, eindigt de reflectie met spijt over de teloorgang van het oorspronkelijke Heijn-ideaal.