Albanië dreigt op weg naar de Europese Unie te struikelen over corruptie
In dit artikel:
Duizenden demonstranten in Tirana eisten dit weekend het vertrek van premier Edi Rama nadat het belangrijkste oppositieblok (Democratische Partij, DP) had opgeroepen tot protesten. De onrust escaleerde: relschoppers gooiden molotovcocktails en vuurwerk richting overheidsgebouwen en politievoertuigen, waarop agenten traangas en waterkanonnen inzetten. De DP beschuldigt Rama ervan van Albanië een „narcostaat” te hebben gemaakt, waarbij macht, instituties en criminele netwerken volgens hen door elkaar lopen; Rama ontkent dit stellig en bestrijdt dat verkiezingen oneerlijk verliepen.
De directe aanleiding voor de protesten is een corruptieaanklacht tegen vicepremier Belinda Balluku, die in oktober door het Albanese anti-corruptiebureau SPAK zou zijn betrokken bij onregelmatigheden rond openbare aanbestedingen voor grote infrastructuurprojecten. SPARK voert meerdere onderzoeken tegen prominente politici; ook oud-president Sali Berisha, ex-ministers, een oud-premier en de burgemeester van Tirana worden onderzocht, en een parlementslid van Rama’s partij is al veroordeeld tot twee jaar cel. Die reeks zaken heeft de politieke temperatuur verhoogd.
De juridische en politieke strijd verloopt stroef. De regering tekende beroep aan tegen Balluku’s schorsing, waardoor zij tijdelijk aan het werk kon; in februari werd ze alsnog geschorst, maar medio maart weigerde het parlement het SPARK-verzoek om haar immuniteit op te heffen. Premier Rama stelde onlangs bovendien een wetsvoorstel voor dat SPAK en het speciale anti-corruptiegerechtshof zou beletten hoge ambtenaren te schorsen. Volgens hem is dat nodig om de parlementaire werking en onafhankelijkheid te beschermen; critici zien het als een poging het opsporingswerk te ondermijnen.
Die binnenlandse onrust komt op een gevoelig moment voor Albanië’s EU-ambities. Het land mikt op lidmaatschap vóór 2030, maar Europese partijen signaleren ernstige problemen. De Europese Volkspartij diende recent tientallen amendementen in op het rapport over Albanië, waarin systemische tekortkomingen in verkiezingen, rechtspraak en bestuur worden genoemd. Europese functionarissen prezen eerder de snelle vorderingen van Albanië, maar waarschuwen nu dat zonder diepgaande en onomkeerbare hervormingen de geloofwaardigheid richting de EU in gevaar komt.