Alarmerende cijfers over bosbranden: 'Herstel wordt steeds lastiger'

In dit artikel:

Door klimaatverandering worden bossen droger en nemen natuurbranden in aantal en intensiteit toe. Dat leidt tot grootschalige evacuaties, luchtvervuiling en een zichzelf versterkende klimaatcyclus: branden stoten broeikasgassen uit, terwijl verdere opwarming nieuwe branden waarschijnlijker maakt.

De gevolgen zijn ook financieel groot. Volgens verzekeraar Munich Re bedroeg de schade door natuurbranden wereldwijd tussen 1980 en 2025 ongeveer 290 miljard dollar. Alleen al in 2025 kwam die schade uit op 57 miljard dollar. Gebouwen, infrastructuur, lucht en oppervlaktewater kunnen door vuur worden aangetast. Onderzoekers schatten bovendien dat rook van land- en natuurbranden jaarlijks wereldwijd meer dan 1,5 miljoen mensenlevens kost.

Branden zijn inmiddels de belangrijkste oorzaak van het verlies van de laatste onaangetaste oerbossen. Tussen 2000 en 2025 nam het oppervlak van zulke natuur met 15 procent af, oftewel 195 miljoen hectare. Volgens Global Nature Watch was menselijk veroorzaakt vuur verantwoordelijk voor 40 procent van dat verlies in de periode 2020-2025. Het Wereld Natuur Fonds stelde eerder vast dat mensen circa 75 procent van alle natuurbranden veroorzaken; in Europa ligt dat aandeel op 95 procent. Oorzaken zijn onder meer landbouwuitbreiding, mijnbouw en onvoorzichtigheid.

Natuurlijke branden, bijvoorbeeld door blikseminslag, horen vooral in de noordelijke naaldbossen bij het ecosysteem. Die taiga omvat onder meer gebieden in Canada, Siberië en Rusland en bevat volgens NASA 30 tot 40 procent van de opgeslagen CO2 op aarde. Toch nam daar tussen 2001 en 2025 het aantal branden sterk toe; 60 procent van de gemelde natuurbranden woedde in deze regio.

Sander Veraverbeke van de Vrije Universiteit Amsterdam benadrukt dat vuur niet altijd schadelijk is, maar dat ecosystemen moeilijker herstellen wanneer branden heviger worden en elkaar sneller opvolgen. In Canada zijn de bossen door de klimaatverandering droger en vatbaarder voor vuur. Herstel kan opnieuw broeikasgassen vastleggen. Rookdeeltjes en langer aanwezige sneeuw kunnen tijdelijk verkoeling geven, maar dat effect weegt niet op tegen de gevolgen van de opwarming.