Alarm om gebrek aan concurrentie voor bedrijven: 'Prijzen zijn onnodig hoog, terwijl winstmarges toenemen'

In dit artikel:

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) waarschuwt in het rapport Staat van de Markt 2026 dat de concurrentie in Nederland het afgelopen decennium duidelijk is verslechterd. Uit het eerste brede onderzoek naar de marktdynamiek blijkt dat verschillende indicatoren wijzen op minder rivaliteit, vooral in markten die al sterk geconcentreerd waren. Dat leidt ertoe dat een klein aantal spelers grotere marktaandelen en hogere winstmarges verwerft, met meer ruimte om prijzen te verhogen.

ACM-hoofdeconoom Paul de Bijl noemt de ontwikkeling “zorgwekkend” en noemt enkele branches met hoge concentratie: dranken, telecom, auto- en aanhangwagenindustrie en elektrotechniek. De toezichthouder heeft geen uitgewerkt sectoronderzoek gedaan in dit rapport, maar verwijst wel naar concrete gevallen zoals de bankensector, waar ABN AMRO, ING en Rabobank volgens de ACM een zodanige positie hebben dat er sprake is van stilzwijgende afstemming. Ook heeft de ACM aangekondigd nader onderzoek te doen naar supermarktprijzen.

De ACM wijst op meerdere oorzaken: technologische veranderingen die kapitaalintensief zijn en toetredingsdrempels opwerpen, merkentrouw van consumenten, globalisering die vooral grote spelers overhoudt, en anti-competitief gedrag zoals schadelijke fusies, overnames van potentiële concurrenten en invloed van lobby’s en deregulering. Daarnaast krijgt private equity in sommige sectoren steeds meer grip; overnames in de dierenartspraktijk en de kinderopvang lijken keuzemogelijkheden te verkleinen en prijzen te doen stijgen.

Bestuursvoorzitter Martijn Snoep pleit voor steviger mededingingstoezicht en nieuwe bevoegdheden om vroegtijdig in te grijpen: makkelijker toegang voor innovatieve nieuwkomers en de mogelijkheid om zelfs kleine overnames door grote partijen te toetsen wanneer die innovatie kunnen smoren.