Al langer onvrede over leiding van Eye: 'Witte zevenvinkers voeren hoogste woord'
In dit artikel:
Eye Filmmuseum verkeert in een acute crisis: het instituut aan de IJ‑oever leed in 2025 een recordverlies van 3,2 miljoen euro en heeft een negatief eigen vermogen van ongeveer 1,3 miljoen euro, waarmee het technisch failliet is. De financiële problemen leidden tot sluiting van de museumshop, forse bezuinigingen eind 2025 (minder personeel, minder tentoonstellingen en vertoningen) en zetten het voortbestaan van de organisatie onder druk: één ongeduldige schuldeiser kan het faillissement betekenen. Tegelijk blijft het gebouw en de collectie van nationaal belang; Eye beheert het Nederlands filmerfgoed en heeft internationale reputatie, wat de vraag oproept wie die taak anders zou kunnen vervullen.
De machteloze financiële positie valt samen met grote onvrede op de werkvloer over leiding en cultuur. Meer dan vijftig medewerkers ondertekenden eind vorig jaar een brandbrief waarin ze spreken van een leiderschapscrisis en het gebrek aan adequaat ingrijpen door voormalig directeur‑bestuurder Bregtje van der Haak en de raad van toezicht. Van der Haak nam onlangs afscheid — drie jaar na haar aantreden — officieel los van de financiële malaise, maar veel personeel ziet vertrekkend beleid en de boekhoudkundige ontregeling als verweven problemen.
Al in 2022 waarschuwde een door het ministerie van OCW besteld rapport, en in 2025 concludeerde een intern cultuuronderzoek van JC Business Consultancy dat medewerkers veel passie en vakmanschap tonen maar dat leidinggevend optreden als te zwak en onvoldoende zichtbaar wordt ervaren. Leiderschap scoorde 4,6 op 7: net voldoende, maar volgens het rapport leidt micromanagement, onervarenheid bij het management en silo‑vorming tussen afdelingen tot inefficiëntie, frustratie en een onveilige werksfeer. Er blijkt sociale onveiligheid richting management; sommige medewerkers durfden niet eens anoniem mee te werken aan het onderzoek. Het ziekteverzuim was hoog, waarna bedrijfsarts en bedrijfspsycholoog betrokken werden.
Financieel bleken begrotingen voor 2025 te optimistisch en werd pas laat op directieniveau alarm geslagen over sterk stijgende personeelskosten en grote verliezen op horeca‑activiteiten. De directie probeerde aanvankelijk problemen aan vorige leidinggevenden te koppelen; interim‑directeur John Middelweerd erkende later dat begrotingsprocessen eerder “solistisch” verliepen. De raad van toezicht en het bestuur schreven naar aanleiding van de problemen eigen ‘zelfreflecties’, maar personeel eist een externe, grondige evaluatie van wat er precies misging.
Andere spanningspunten zijn het onverwachte vertrek van zakelijk directeur Wietse Potiek en het weinig onthullende afscheid van voormalig voorzitter van de raad van toezicht Marc van Warmerdam. Interne communicatie — onder meer een intranetboodschap die lekken aan de pers strafbaar stelde — voedde wantrouwen en boosheid onder medewerkers, die liever zagen dat de leiding zich op financiële herstelmaatregelen concentreerde.
De opgave is nu tweeledig: financiële stabilisatie en cultuuromslag. De raad van toezicht moet een nieuwe voorzitter en een directeur vinden die crisis‑ en veranderkundig ervaring hebben en het vertrouwen van het personeel kunnen terugwinnen. Eye blijft vanwege zijn unieke collectie en architectuur van groot cultureel belang; de uitdaging is een bestuurder te vinden die zowel de bedrijfsvoering op orde brengt als het instituut toegankelijk en levendig houdt — met ruimte voor films, tentoonstellingen, horeca en hopelijk weer een internationale museumwinkel.