Al 25 jaar moet Wikipedia zich verdedigen tegen sceptici: 'Elon Musk zet ons weg als linkse activisten'
In dit artikel:
Oprichter Jimmy Wales viert 25 jaar Wikipedia met gemengde gevoelens: zijn open encyclopedie — gestart in 2001 en goed voor ongeveer 70 miljoen artikelen — is uitgegroeid tot ’s werelds grootste informatiesite, maar staat opnieuw ter discussie vanwege vertrouwen en kwaliteitsvragen. Tijdens een gesprek in het Ambassade Hotel in Amsterdam bespreekt Wales de huidige bedreigingen: de opkomst van AI-chatbots, politieke aanvallen van rechts en een bredere daling van vertrouwen in instituties.
Wales wijst erop dat Wikipedia blijft draaien dankzij vrijwilligers die bijdragen en elkaar corrigeren. Dat zelfcorrigerende mechanisme, samen met bronvermelding en redactionele controle, is volgens hem de kern van betrouwbaarheid. Expertise is volgens Wales niet altijd formeel; gespecialiseerde onderwerpen worden vaak door vaklieden bewerkt, terwijl voor populaire cultuur andere kenners volstaan. Hij illustreert dat titel of positie geen vervanging is voor onderbouwde bronnen.
De concurrentie van AI heeft al zichtbare effecten: sinds de komst van systemen als ChatGPT is het verkeer naar Wikipedia met circa 8% gedaald. Wales heeft bewust afstand genomen van advertentieinkomsten en Wikipedia opengezet zodat AI‑diensten de inhoud kunnen gebruiken als trainingsmateriaal; hij ziet dat als een dienst aan de wereld en als een manier om AI minder afhankelijk te laten zijn van slechtere bronnen zoals sociale media. Tegelijkertijd verbiedt de organisatie redacteuren momenteel AI te gebruiken bij het bewerken, omdat generatieve modellen nog te vaak plausibel klinkende onjuistheden produceren — het zogenaamde hallucinatieprobleem.
Politieke druk komt vooral van rechts. Wikipedia kreeg in 2025 een brief van een door Trump benoemde openbare aanklager met beschuldigingen over manipulatie door ‘buitenlandse agenten’. Elon Musk bestempelt de site als ‘woke’ en mede-oprichter Larry Sanger klaagt over vermeende vooringenomenheid tegen conservatieve stemmen. Wales reageert dat de encyclopedie geen ideologische censuur toepast: conservatieve, hoogwaardige bronnen zoals The Wall Street Journal worden wél gebruikt; het probleem zijn lage‑kwaliteitssites (hij noemt Breitbart als voorbeeld) die veel misinformatie verspreiden. Zijn standpunt is praktisch: kwaliteitscriteria, niet politieke kleur, bepalen welke bronnen acceptabel zijn.
Wales uit ook bredere zorgen over een wereldwijde vertrouwenscrisis: als het vertrouwen in journalisten en overheden blijft afnemen en politieke leiders actief wantrouwen zaaien, wordt fatsoenlijk debat moeilijker en neemt polarisatie toe. Hij waarschuwt dat dit een gevaar is voor democratische gesprekscultuur en zelfs stabiliteit.
Ook concurrentie van alternatieve projecten zoals Musks Grok (en de bijbehorende Grokipedia-achtige pagina’s) noemt hij van lage kwaliteit; hij ziet de retoriek daarentegen als schadelijk omdat het twijfels zaait over Wikipedia en daardoor potentiële bondgenoten aan de rechterkant afvalt.
Tegelijkertijd presenteert Wales zichzelf als optimistisch over de lange termijn van zijn project: openheid, vrijwilligerswerk en strikte bronkritiek vormen volgens hem de beste verdediging tegen desinformatie. Zijn boek De 7 regels voor vertrouwen (Maven Publishing) breidt deze ideeën uit en analyseert wat er nodig is om publieke betrouwbaarheid te herstellen.