Akkoord D66 en CDA: afspraken over landbouw, rekeningrijden, de dienstplicht en nieuwe steden

In dit artikel:

D66 en CDA hebben een gemeenschappelijk startdocument gepresenteerd — een zeventien pagina’s tellende „positieve agenda” die ze als een uitnodiging tot samenwerking aanbieden — en informateur Pieter Omtzigt? Wait — article says informateur Buma. Correction: informateur Buma. Buma zal de komende dagen verkennen welke partijen bereid zijn tot kabinetsparticipatie of tot zogeheten ‘constructieve steun’. Woensdag begint hij gesprekken met een reeks kleinere fractieleiders; de hoofdfractioneleiders volgen later deze week.

Het inhoudelijke akkoord bevat voorstellen op wonen, landbouw, economie, migratie, defensie en openbare financiën. Voor de landbouw kiezen D66 en CDA voor een gebiedsgerichte aanpak: ministerie en provincies stellen reductiedoelen voor stikstof, CO2 en water per gebied (en waar mogelijk per bedrijf). Boeren krijgen ruimte om zelf te bepalen hoe ze de doelen halen, maar bij mislukking in 2035 kan als laatste middel worden gekort op dier- of fosfaatrechten. Er komt een tussendoel in 2030. De partijen willen de kritische depositiewaarde (kdw) loslaten en die vervangen door een juridisch steviger instrument dat zowel emissiereductie als natuurherstel stimuleert. Natura 2000-gebieden krijgen zwaardere reductie-eisen; ter compensatie willen D66 en CDA het stikstoffonds herstellen.

Op mobiliteit en energie spreken de partijen af rekeningrijden in te voeren — betalen per gereden kilometer wordt het uitgangspunt, de exacte vorm moet nog worden uitgewerkt. Netcongestie krijgt prioriteit: een speciale crisiswet moet vergunningstrajecten versnellen; bovendien worden prikkels in nettarieven, flexcontracten en energiehubs genoemd.

In migratiebeleid blijft de spreidingswet behouden (gemeenten blijven verplicht asielzoekers op te nemen) en komt er een tweestatusstelsel. Het akkoord noemt ook de mogelijkheid van een uitzendverbod in sectoren waar structurele misstanden met tijdelijk lage betaalde arbeidsmigranten bestaan, maar het is onduidelijk of dat een concreet wetsvoornemen of een dreigmiddel betreft.

Defensie krijgt extra aandacht: de partijen slaan een NAVO-target op 3,5 procent aan en willen de dienstplicht deels herstellen als de krijgsmacht niet snel genoeg groeit; het streefgetal is 122.000 militairen in 2030. Buitenlands beleid omvat steun aan Oekraïne richting EU- en NAVO-lidmaatschap en het voornemen uiteindelijk weer 0,7% van het BNI aan ontwikkelingssamenwerking te besteden.

Verder willen D66 en CDA 21 grootschalige bouwlocaties ontwikkelen (inclusief mogelijk nieuwe steden), de hypotheekrenteaftrek geleidelijk afbouwen en besparen op zorg door nieuw aanbod niet automatisch aan het basispakket toe te voegen. Met dit akkoord als vertrekpunt begint Buma nu de verkenningen om te zien welke partijen willen deelnemen of ondersteunen.