Akkerbouwen mét een gezond bodemleven, insecten en vogels

In dit artikel:

Op De Velhorst in Lochem laten Arjen (58) en Winny (61) van Buuren zien dat landbouw en natuur elkaar kunnen versterken. Het biologische bedrijf van 81 hectare wordt sinds 2018 namens Natuurmonumenten gerund als voorbeeld van een gezond en rendabel boerenbedrijf met veel aandacht voor biodiversiteit.

De akkers zijn ingericht met strokenteelt: stroken graan worden afgewisseld met kruidenrijke bloemenranden en groenbemesters. Die bieden voedsel en schuilplaatsen aan insecten en vogels. Roofinsecten zoals lieveheersbeestjes, zweefvliegen en sluipwespen helpen bovendien plagen op natuurlijke wijze bestrijden. De planten blijven deels in de winter staan, zodat insecten zich kunnen handhaven en in het voorjaar direct actief zijn. Bestrijdingsmiddelen en kunstmest worden niet gebruikt.

De Velhorst houdt de natuurontwikkeling nauwlettend bij. De plaatselijke vogelwerkgroep telt wekelijks de vogels, terwijl deskundigen van EIS, het Louis Bolk Instituut en Wageningen University & Research wilde bijen en bodemleven onderzoeken. Bij een evaluatie door Natuurmonumenten werden meer dan zestig soorten wilde bijen vastgesteld, waaronder bedreigde soorten. Ook vogels die lange tijd ontbraken, zoals de grauwe klauwier, zijn teruggekeerd. Verder broeden er onder meer patrijzen, kwartels, geelgorzen, kerkuilen, torenvalken en verschillende spechtensoorten.

Het bedrijf werkt grotendeels circulair. De circa veertig brandrode runderen eten voer van eigen land, staan ’s winters op stro uit de eigen akkers en leveren mest die opnieuw wordt uitgereden. De koeien zijn daarmee volgens Van Buuren vooral ondersteunend aan de akkerbouw.

Ondanks de extra complexiteit van strokenteelt blijft het bedrijf financieel levensvatbaar. Een mislukte teelt kan worden opgevangen door andere gewassen, terwijl producten zonder tussenhandel worden verkocht. Meel, bloem en havermout gaan naar bakkers, vlees naar restaurants en consumenten kunnen via een webshop en boerderijwinkels kopen. Ook kunnen zij voor 25 euro per jaar Vriend van De Velhorst worden.

Van Buuren zegt de natuurinclusieve aanpak ook zonder subsidies voor kruidenstroken te zouden voortzetten. Zijn motivatie komt voort uit een grote belangstelling voor ecologie: hij wilde oorspronkelijk ecoloog worden. Hij ziet De Velhorst als bewijs dat boeren niet hoeven te kiezen tussen natuurwinst en inkomen, en plaatst vraagtekens bij het idee dat ieder landbouwbedrijf de hele wereld moet voeden.