AI-splaining

In dit artikel:

Vroeger zochten mensen antwoorden op alledaagse, persoonlijke vragen in de bibliotheek of tijdschriften. Vooral vragen over het veranderende lichaam, opvoeding en moeilijke situaties konden echter moeilijk privé worden gesteld. De komst van AI biedt daarvoor een laagdrempelige, anonieme vraagbaak: de chatbot reageert geduldig, zelfverzekerd en zonder te oordelen. Tegelijkertijd kan hij irritant blijven doorpraten, ook wanneer de gebruiker het gesprek wil beëindigen.

De schrijver gebruikt AI ook om zelfgemaakte cartoons te beoordelen. Daarbij schiet de chatbot soms door met medische waarschuwingen, terwijl het slechts om een tekening gaat. Ook maakt hij fouten: zo schrijft hij een cartoon ten onrechte toe aan een bekende kunstenaar en houdt hij die vergissing aanvankelijk vol. Na correctie biedt hij uitgebreid excuses aan, maar zulke zelfverzekerde fouten ondermijnen het vertrouwen.

Daarnaast merkt de schrijver dat AI vrouwonvriendelijke patronen vertoont. Getekende vrouwen met gewone lichamen worden als karikaturaal of te dik beoordeeld, en bij de vraag naar cartoonisten noemt de chatbot eerst uitsluitend mannen. Pas na aandringen erkent hij dat hij in oude patronen vervalt en noemt hij ook vrouwelijke kunstenaars.

Op de vraag waarom AI steeds als een man klinkt, verklaart de chatbot dat hij is getraind op een wereld waarin mannen eeuwenlang vaker aan het woord waren in boeken, kranten, wetenschap, kunst en politiek. AI weerspiegelt daardoor historische machtsverhoudingen en kan seksistische beelden onbedoeld reproduceren. Voor de schrijver blijft dat geen abstract technisch probleem, maar een bron van frustratie in haar dagelijkse gesprekken met de chatbot.