AI ontdekt niet alleen bordspel met Romeinse steen, maar ook spelregels

In dit artikel:

Een bijna 2.000 jaar oude kalkstenen plaat uit de collectie van Het Romeins Museum in Heerlen blijkt geen decoratief object maar een speelbord voor een strategiespel te zijn. Onderzoekers van de Universiteit Maastricht en Universiteit Leiden onderzochten de rechthoekige steen—gezaagd uit een Franse groeve—met vier schuine en rechte lijnen en stelden vast dat spelers glazen, botten of aardewerken pionnen over de lijnen bewogen om elkaars stukken te blokkeren; wie dat het snelst lukte, won.

Restauratieatelier Restaura maakte nauwkeurige 3D-scans waarmee slijtagebanen op het oppervlak zichtbaar werden: sommige groeven zijn millimeters dieper, wat wijst op frequente schuifbewegingen van pionnen. Archeoloog Walter Crist concludeert dat zowel het uiterlijk als die gebruikssporen sterk op een spelbord wijzen.

De Universiteit Maastricht gebruikte de AI-tool Ludii om plausibele spelregels te reconstrueren. Ludii werd gevoed met regels van zo’n honderd oude spellen uit hetzelfde culturele gebied en liet regelsysteemvarianten tegen zichzelf spelen. De onderzoekers keken welke varianten het best overeenkwamen met de slijtagepatronen; één set regels viel duidelijk op, maar de onderzoekers houden een voorbehoud omdat Ludii bij elk lijnenpatroon spelregels kan genereren.

Conservator Karen Jeneson wijst erop dat het om een nog onbekend Romeins strategiespel gaat; de studie werd gepubliceerd in het tijdschrift Antiquity. De vondst illustreert zowel de mogelijkheden van digitale reconstructie als het brede speelcultuur-aanbod in de Romeinse wereld.