AI-nepfilmpjes circuleren op internet: „Je weet niet meer wat je online moet geloven"

In dit artikel:

„Alles, en dus ook alles online is straks nep,” waarschuwt AI-deskundige Jarno Duursma. Sinds generatieve AI voor het grote publiek beschikbaar is, neemt het aantal met AI gemaakte nepbeelden en -video’s op sociale media sterk toe. Recente voorbeelden: beelden die zouden tonen dat het Israëlische leger wapens op een onderschepte vloot vond (door AFP als AI-fake ontmaskerd) en vervalste foto’s van PVV-leider Geert Wilders bij een ziekelijk jongetje. Uit een CBS-enquête blijkt dat bijna 70% van de volwassen Nederlanders zich zorgen maakt over dit soort nepnieuws.

Onderzoeker Luuk Ex van het Rathenau Instituut benadrukt dat verspreiding niet nieuw is — al sinds 2016 circuleert online desinformatie — maar dat AI het proces versnelt en verfijnt. Motieven voor verspreiding variëren: politieke beïnvloeding, financieel gewin via clicks en advertenties, of satire gericht op opschudding. Duursma wijst op gebruiksvriendelijke tools zoals Veo 3 en Runway AI waarmee overtuigende manipulaties makkelijker te maken zijn; deels bewerkte video’s kunnen al voldoende misleiding opleveren, terwijl volledig synthetische clips steeds realistischer worden.

Sociale platforms hebben gedragsregels en verwijderen soms misleidende accounts, maar hun algoritmen versterken vooral wat veel bekeken wordt — ook AI-content, vaak zonder heldere aanduiding. Omdat herkenbare fouten van AI snel verdwijnen, zijn betrouwbare tips om fake-video’s te onderscheiden beperkt. Duursma raadt gebruikers aan online kritisch te zijn, uit te gaan van mogelijke manipulatie en afstand te nemen van negatieve content die emoties oppokt. Factchecking blijft cruciaal om de schade te beperken.