AI-kunst is geen gimmick meer. Daarom nemen kunstenaars het serieus
In dit artikel:
AI-gegenereerde beeldkunst is uit de novelty-fase gekomen en wordt door professionele makers serieus ingezet als onderdeel van hun praktijk. Waar aanvankelijk vooral werd gelachen om rare handen en discutabele definiëringen van “kunst”, gebruiken kunstenaars nu AI-tools als samenwerkingspartner: de machine genereert snel iteraties, de mens kiest, bewerkt en humaniseert het resultaat. Grote namen uit de digitale kunstwereld zien AI als een fundamenteel gereedschap dat het maken van beelden ingrijpend verandert.
De markt en instituties volgen: circa 35% van veilingen bevat inmiddels AI-gegenereerde werken, en analisten verwachten dat de AI-kunstmarkt tegen 2033 meer dan 40 miljard dollar kan bereiken met een jaarlijkse groei van bijna 29%. Die cijfers suggereren dat AI-kunst geen voorbijgaande hype is. Tegelijk ontstaan groepen kunstenaars (onder wie Avery Singer, Simon Denny, Holly Herndon en Mat Dryhurst) die spreken van een “post-AI”-houding: niet verlustigd in de technologie, niet panisch, maar AI behandelen als een nieuw medium dat deel uitmaakt van een bredere artistieke praktijk.
Praktisch gezien verschuift de aandacht van individuele output naar het protocol en de werkwijze achter een werk. Makers combineren meerdere modellen — vaak ook private, fijngetunede systemen — behouden auteurschap en gebruiken AI om unieke, persoonlijk gedreven beelden te genereren. Acht duidelijke trends tekenen zich af: AI als uitbreiding van verbeelding (niet vervanging), bewuste oproepen tot imperfectie en textuur, sterke focus op persoonlijke en culturele verhalen, hybride werken die digitale en traditionele media mengen, interactieve AR/VR-ervaringen, retro-futuristische esthetiek, droomachtige en onheilspellende beelden, en visualisaties die complexe datasets zichtbaar maken.
Voorbeelden illustreren de praktijk: een Londense schilder laat Midjourney tientallen landschappen maken en gebruikt er één als basis voor handgeschilderde texturen; Indiase textielkunstenaars gebruiken AI-ontwerpen als blauwdruk voor weefsels. Het vakmanschap blijft centraal; AI versnelt iteratie en prototypevorming, maar vervangt niet het menselijk oordeel.
Toegankelijkheid groeit: gratis platforms zoals Deep Dream Generator en actieve communities verlagen de drempel waardoor zowel beginnende makers als gevestigde kunstenaars kunnen experimenteren en leren. De institutionele acceptatie door galeries en veilinghuizen heeft de legitimiteit verder versterkt, maar de grootste verandering komt volgens veel makers vanuit henzelf.
De discussie is niet langer of AI thuishoort in de kunst, maar wat kunstenaars ermee gaan doen. Voor critici en publiek blijft het beste advies ongewijzigd: beoordeel het werk zelf.