AI kan nu ook onlinevragenlijsten invullen als was het een echte mens (en dat is slecht nieuws voor onderzoek en opiniepeilingen)
In dit artikel:
AI-systemen kunnen tegenwoordig onlinevragenlijsten invullen alsof het echte mensen zijn, waardoor sociaalwetenschappelijk onderzoek en opiniepeilingen ernstig onder druk komen te staan. Wetenschappers die in publicaties zoals Nature waarschuwen, schatten dat tussen 30 en 90 procent van de onlineantwoorden vervalst zou kunnen zijn. Op platforms als Amazon Mechanical Turk en SurveyMonkey bestaat zelfs een hele industrie die enquêtes automatisch (tegen betaling) invult—hoe meer formulieren, hoe meer inkomsten.
Het probleem gaat verder dan klassieke bias: waar onderzoekers vroeger verdachte respondenten konden filteren (iemand die altijd hetzelfde vakje aanvinkt of extreem snel invult), werken die heuristieken veel minder tegen moderne large language models (LLM’s). Deze AI’s produceren overtuigende, consistente teksten en passen zich aan instructies aan; ze kunnen bijvoorbeeld opzettelijk ‘extreme’ houdingen aannemen om een peiling te sturen. Ook technische detectiemethoden zoals CAPTCHAs en analyse van type- of muisgedrag raken steeds vaker tekort, omdat AI en deepfake-technieken die signalen imiteren.
België’s UGent-onderzoeker Lore De Greve en professor Data & AI Andres Algaba waarschuwen dat dit niet alleen de wetenschap schaadt: georganiseerde actoren of partijen kunnen met geautomatiseerde invullingen het publieke debat vervormen. Algaba stelt dat de aanpak radicaal anders moet: men moet manieren vinden om te garanderen dat elke deelname door één unieke, bestaande persoon komt—bijvoorbeeld via officiële verificatiesystemen of door (weer) vaker telefonisch of fysiek te bevragen. Maar ook die routes staan onder druk door verbeterde text-to-speech en deepfakes.
Tegelijkertijd biedt AI onderzoekers ook kansen: het versnelt analyse en creatief samenwerken tussen mens en machine in vakgebieden van wiskunde tot fysica. De boodschap is dubbelzinnig: AI is "zowel een vloek als een zegen", en het is aan wetenschappers en beleidsmakers om nieuwe detectie-, verificatie- en ethische regels te ontwikkelen zodat vertrouwen in onderzoek behouden blijft.