AI has granted America vast new power.

In dit artikel:

Op 12 juni beval de Amerikaanse regering Anthropic om buitenlanders de toegang tot zijn nieuwste, krachtigste AI-modellen Fable en Mythos te ontzeggen. Die maatregel, naar aanleiding van een vermeende “jailbreak” die misbruik (zoals hacken of biowapenontwikkeling) zou mogelijk maken, liet zien dat Washington in één klap kan bepalen wie wereldwijd de meest geavanceerde AI mag gebruiken. De juridische grondslag van het bevel is onduidelijk en het verbod lijkt van tijdelijke aard, maar de symbolische kracht is groot: toegang tot frontier-AI kan afhangen van een beslissing in het Oval Office.

De zaak bouwt voort op eerdere stappen van de regering-Trump — in maart werd Anthropic al bestempeld als „supply-chain risk” — en illustreert een breder dilemma. Historische vergelijkingen met de naoorlogse controle op nucleaire technologie, de exportbeperkingen op cryptografie in de jaren ’70 en het vasthouden van topwapens (zoals de F‑22) laten zien dat de VS vaker technologie beperkt om strategisch voordeel te behouden. Maar de aard van AI maakt containment lastig: algoritmes kunnen uitvloeien, open-weight‑modellen zijn downloadbaar en verbetering van modellen kan snel leiden tot grote operationele voorsprong voor aanvallers ten opzichte van verdedigers.

Tegelijk heeft Amerika sterke economische prikkels om zijn technologie internationaal te vermarkten. Veel werknemers bij Anthropic zijn niet-Amerikaans en het bedrijf zegt dat circa 80% van het consumentengebruik buiten de VS plaatsvindt. Een wereldwijde boycot of datavrijeering zou de Amerikaanse techsector zelf schaden en anderen naar alternatieven zoals China kunnen drijven. Die spanning kan leiden tot een hiërarchie van toegang: de allerkrachtigste modellen strikt voor Amerikaanse militaire en cyber‑offensieve toepassingen, next‑best versies voor bondgenoten (vergelijkbaar met het F‑35), en sterk beperkter, veiliger spul voor de rest van de wereld.

Voor Europese landen en andere bondgenoten is dat scenario oncomfortabel. Ze zijn economisch en strategisch al kwetsbaar door handelsconflicten en afhankelijkheden (chips, lithografiemachines). De reële kloof zit ook in rekenkracht: de VS beschikt naar schatting over veel meer compute‑capaciteit dan Europa — mogelijk een factor vijftien — en investeringen blijven fors. Innovaties zoals SpaceX’ ambitie voor datacenters in de ruimte zouden die kloof alleen maar vergroten. In een somber toekomstbeeld ("Europe 2031") betekent dit dat cyber‑veiligheid, defensie en delen van de economie afhankelijk worden van Amerikaanse modellen en infrastructuur.

Wat kunnen landen doen? Het artikel pleit niet voor protectionisme maar voor versterking: meer energiecapaciteit, soepeler vergunningen en bedrijviger datacenterbouw in Europa; betere regionale afstemming in Oost‑Azië (Taiwan, Japan, Zuid‑Korea); en het vermijden van inefficiënte staatssturing van investeringen. Praktische signalen tonen de urgentie: in de zeven maanden tot juni 2025 steeg in het VK de vraag naar nieuwe netaansluitingen van 41GW naar 125GW, en OpenAI schortte in april een Brits datacenterproject op wegens regulering en energiekosten. De boodschap is dat bondgenoten hun onderhandelingspositie moeten versterken door eigen compute en infrastructuur te bouwen, in plaats van te klagen over Washingtons transactionele aanpak.

Kortom: de Anthropic‑zaak maakt duidelijk dat Amerika nu een unieke hefboom heeft over toegang tot cruciale AI. Dat dwingt andere landen tot strategische keuzes: meeliften, zich wapenen met eigen capaciteit of alternatieven zoeken, anders dreigt een nieuwe ongelijkheid op het vlak van technologische macht.