AI-analyse trekt echtheid twee Jan van Eycks in twijfel

In dit artikel:

Twee bijna identieke versies van Sint-Franciscus ontvangt de stigmata in Turijn (Musei Reali) en Philadelphia (Philadelphia Museum of Art) lijken volgens een Zwitsers AI-bedrijf niet door Jan van Eyck te zijn geschilderd. Art Recognition analyseerde digitale reproducties met machine learning en concludeerde dat de Turijnse versie voor 86% en de Filadelfiaanse versie voor 91% waarschijnlijk niet van de Vlaamse meester zijn, omdat de geanalyseerde visuele structuren niet overeenkomen met de penseelvoering die het algoritme aan Van Eyck koppelt.

Eric Postma, hoogleraar AI aan Tilburg University en onbezoldigd adviseur van Art Recognition, benadrukt dat het algoritme alleen reageert op wat zichtbaar is in de digitale beelden — bijvoorbeeld penseelstreek of kleurschakeringen — en dat de kwaliteit van de reproductie mede bepaalt wat het systeem kan detecteren. Critici wijzen erop dat oude restauraties en de staat van het werk zulke analyses kunnen vertekenen; Postma erkent dat aanvullende checks noodzakelijk zijn: onderdelen die verdacht lijken kunnen later geretoucheerd zijn en vragen om traditioneel onderzoek.

Voor de eigenaren is de uitkomst verontrustend en zou nader onderzoek moeten volgen. Postma ziet een groeiende rol voor AI in kunsttoeschrijving, mits deze wordt gecombineerd met menselijke expertise: machines onthullen subtiele, voorspellende patronen, terwijl experts context, materiaalonderzoek en provenances kunnen beoordelen om tot een definitief oordeel te komen.