Agressie tegen hulpverleners: ruim helft eerder verdachte geweest van geweldsmisdrijf

In dit artikel:

Onderzoek van DSP-groep, in samenwerking met Ipsos I&O en in opdracht van het WODC (gevraagd door het ministerie van Justitie en Veiligheid en de Taskforce Onze Hulpverleners Veilig), koppelde voor het eerst politiedata over aangiftes en incidenten tussen 2020 en 2024 aan CBS-microdata om kenmerken van daders van agressie tegen hulpverleners in kaart te brengen. Geanalyseerd zijn incidenten tegen politie, boa’s, brandweer- en ambulancepersoneel.

Belangrijkste bevindingen:
- De overgrote meerderheid van verdachten is jong en mannelijk: 88% is man en mannen tussen 18–29 jaar zijn sterk oververtegenwoordigd. Bij geweld tegen brandweer en ambulance ligt het aandeel mannen iets lager (circa 82%), waardoor vrouwelijke daders daar relatief vaker voorkomen dan bij politie en boa’s.
- Recidive is groot: driekwart van de verdachten heeft eerder met justitie te maken gehad; ruim de helft was eerder verdachte van een geweldsdelict. Een kleine groep pleegt veel incidenten, wat volgens de onderzoekers andere interventies rechtvaardigt dan bij incidentele daders.
- Psychische en verwarde gedragsregistraties spelen een rol: ruim 30% van de verdachten stond in de voorgaande vijf jaar geregistreerd voor onbegrepen of verward gedrag; ongeveer 1 op de 6 had ten minste drie dergelijke registraties. Dit kost hulpdiensten veel tijd en duidt op hulpbehoefte.
- Herkomst en nationaliteit: personen met een niet-Europese achtergrond zijn vaker verdachte dan hun aandeel in de bevolking zou voorspellen. Oververtegenwoordigde herkomstgroepen zijn onder meer Marokkaans, Pools, Eritrees, Somalisch, Surinaams en Nederlands-Caribisch. Bij oud en nieuw blijken verdachten juist vaker van Nederlandse herkomst en veelal jonger (12–24 jaar).
- Interpretatie en nuance: zodra wordt gecorrigeerd voor opleidingsniveau, inkomen en stedelijkheid, nemen herkomstverschillen af. Het CBS concludeert dat geslacht, leeftijd en inkomen sterker samenhangen met de kans verdachte te worden dan herkomst. De onderzoekers waarschuwen dan ook tegen simplistische daderprofielen.

Consequenties en aanbevelingen:
De studie benadrukt het belang van gerichte preventie: aandacht voor recidive, betere samenwerking met geestelijke gezondheidszorg voor mensen met verward gedrag, en training van hulpverleners in de-escalatie en contextgevoelige aanpakken in stedelijke hotspots. De resultaten onderstrepen dat beleid verder moet kijken dan puur demografische kenmerken en moet inzetten op interactie, context en specifieke risicogroepen.