Agressie in de zorg blijft ondanks maatregelen groot probleem

In dit artikel:

Ongeveer zes op de tien werknemers in de Nederlandse zorg- en welzijnssector rapporteerden in 2024 dat zij te maken hebben gehad met agressie van patiënten of hun naasten, blijkt uit een CBS-enquête. Dat percentage is vrijwel onveranderd ten opzichte van metingen in 2020 en 2019, ondanks diverse maatregelen en aandacht in politiek en media.

Wat er gebeurde en wanneer
- In 2024 legden zorgverleners landelijk twee minuten het werk neer uit protest tegen geweld, naar aanleiding van de fatale steekpartij op een ggz-medewerker in Heerlen.
- Kamerleden stelden de afgelopen jaren herhaaldelijk vragen over geweld in verschillende deelgebieden van de zorg, en de Rijksoverheid startte in juni vorig jaar een publiekscampagne om agressie te ontmoedigen. Toch daalt het aantal incidenten niet.

Soorten en omvang van agressie
- Bijna de helft van de getroffenen rapporteert verbaal geweld (schreeuwen, schelden). Een kwart noemt pesterijen; rond 20% ervaart fysieke agressie; ongeveer 10% rapporteert bedreiging of intimidatie.
- Beroepsgroepen verschillen sterk: sociaal werkers en groeps-/woonbegeleiders (vaak in gehandicapten- en geestelijke gezondheidszorg) melden het vaakst agressie — bijna acht op de tien. Verzorgenden ondervinden relatief veel seksuele intimidatie en fysieke agressie; specialisten zoals maatschappelijk werkers en psychologen ervaren vaker bedreiging en discriminatie.

Wie zijn extra kwetsbaar
- Mannen rapporteren vaker vormen van bedreiging en stalking; vrouwen lijden vaker onder seksuele intimidatie en grensoverschrijdend gedrag. Jongere werknemers krijgen vaker te maken met agressie dan oudere collega’s.
- Werknemers die een hoge werkdruk ervaren, hebben meer kans op agressie (68%) dan collega’s die hun werkdruk als acceptabel beoordelen (54%).

Interne problemen en gevolgen
- Niet alleen patiënten en naasten veroorzaken problemen: ongeveer een derde van de medewerkers noemt pestgedrag of intimidatie door collega’s of leidinggevende.
- Ondanks de incidenten blijven zorgmedewerkers over het algemeen bijna even enthousiast over hun werk als collega’s zonder agressie-ervaringen. Wel is er meer psychische uitputting onder slachtoffers: 19% voelt zich opgebrand versus 12% van wie geen agressie ervaart, en frustratie over het werk komt vaker voor.

Beleidsreacties
- Ziekenhuizen hanteren strengere regels, er zijn meldpunten en steeds meer instellingen zetten beveiligers in. Die maatregelen hebben tot nu toe echter niet geleid tot een daling van het aantal meldingen. De cijfers schetsen daarmee een hardnekkig probleem dat zowel individuele zorgverleners als organisatiebeleid en werkomstandigheden raakt.