Afval rond de kersenbloesem: Japan zoekt manieren om overlast toeristen te beperken

In dit artikel:

Japan kampt met groeiende overlast door een recordaantal buitenlandse bezoekers: vorig jaar bezochten 42 miljoen toeristen het land, een verdubbeling in tien jaar. Ook uit Nederland kwamen fors meer reizigers (van bijna 50.000 in 2015 naar 133.093 vorig jaar). Toerisme is economisch van groot belang — na de auto-industrie de belangrijkste inkomstenbron — maar zorgt op veel plaatsen voor verkeersdruk, lawaai, afval en spanningen met inwoners die veel waarde hechten aan rust en sociale regels.

De regering breidt daarom het aantal locaties dat speciale maatregelen krijgt uit: van 47 plekken in 2025 naar 100 in 2030. Op korte termijn worden praktische ingrepen getest: in drukke wijken als Shibuya in Tokio is er een directe boete van 2000 yen voor het weggooien van zwerfafval, handhavers innen betalingen via kaart of QR-code; in toeristische straten verschijnen ‘smartbins’ die vuil pletten en het vullen melden; prikkelvideo’s van de toerismeorganisatie instrueren bezoekers bijvoorbeeld over hoe zelfiesticks of lopen op stoepen geen overlast veroorzaken.

Lokale voorbeelden illustreren het probleem en de respons. Fujiyoshida, nabij Mount Fuji, werd overspoeld tijdens de kersenbloesemperiode en moest grote aantallen dagjesmensen aan; de burgemeester schrapte het beroemd geworden bloemenfestival om overlast te voorkomen. In Kawaguchiko plaatsten autoriteiten schermen om een supermarkt die als fotoplekje fungeerde uit het zicht te halen. Dit voorjaar experimenteerde Himeji — met zijn vierhonderd jaar oude kasteel — met differentiële toegangsprijzen: inwoners betalen minder dan toeristen; bezoekersaantallen daalden, maar inkomsten stegen en worden gebruikt voor onderhoud.

Voor de lange termijn kijkt Japan naar Europese voorbeelden (Venetië, Barcelona, Amsterdam) en combineert meerdere strategieën: promotie van minder bekende regio’s en off-peak reizen, financiële prikkels zoals een vertrekbelasting die deze zomer werd verhoogd naar circa €16, en pilots met gescheiden tarieven. Hoogleraar Jan van der Borg adviseert verder een reserveringssysteem voor steden en attracties zodat spontane dagbezoeken afnemen, bezoekers beter geïnformeerd aankomen en lokale draagkracht beschermd wordt. Kritische kanttekening blijft dat maatregelen niet mogen leiden tot verregaande uitsluiting; toerisme heeft ook educatieve en culturele waarde die behouden moet blijven.