Afschrikking als doel: 'Het beste leger is het leger dat je niet hoeft in te zetten'

In dit artikel:

Nederland kiest nog altijd voor afschrikking als kern van het defensiebeleid, maar de vraag is of dat in de huidige geopolitieke situatie nog genoeg is. Bij de presentatie van de defensieplannen op vliegbasis Gilze-Rijen benadrukte minister Dilan Yesilgöz maandag dat Rusland moet zien dat een aanval geen kans van slagen heeft. Commandant der Strijdkrachten Onno Eichelsheim sloot zich daarbij aan: de NAVO moet zichtbaar sterk blijven, zodat Moskou weet dat het geen gebied kan innemen zonder stevige tegenreactie.

De zorgen zijn groot omdat de internationale verhoudingen verder verharden. China wordt assertiever, de Verenigde Staten trekken zich meer terug uit Europa en de oorlog in Oekraïne sleept al jaren voort. Volgens inlichtingendiensten bereidt Rusland zich zelfs voor op een langdurige confrontatie met Europa, waarbij op termijn ook een beperkte oorlog tegen NAVO-landen niet wordt uitgesloten. Defensie-expert Bart van den Berg van Clingendael wijst erop dat afschrikking alleen werkt zolang je ook echt bereid en in staat bent om te reageren.

Tegelijk verschuift het Nederlandse en Europese optreden langzaam. Waar Nederland na de Russische invasie vooral beschermingsmateriaal stuurde, levert het inmiddels ook zwaardere wapens aan Oekraïne. Daarnaast grijpt Europa actiever in tegen de Russische schaduwvloot en noemt de nieuwe veiligheidsstrategie van het kabinet het zelfs nodig om proactieve tegenmaatregelen te kunnen nemen, ook tegen cyberdreigingen en andere niet-militaire aanvallen. Nederland zit daarmee in een grijs gebied tussen vrede en oorlog: scherp genoeg om af te schrikken, maar voorzichtig genoeg om escalatie niet zelf aan te wakkeren.