AFM waarschuwt erfgenamen: oplichters bellen namens bank of notaris over een 'veilige rekening'

In dit artikel:

Erfgenamen vormen volgens de Autoriteit Financiële Markten (AFM) een aantrekkelijk doelwit voor fraudeurs. Dat staat in het rapport *Vermogen naar de volgende generaties*, dat op 10 november verscheen. Oplichters bellen kort nadat een nalatenschap is vrijgegeven en doen zich voor als medewerkers van de bank, de notaris of een vermogensbeheerder. Ze proberen erfgenamen ertoe te bewegen hun geld over te maken naar een zogenaamd veilige rekening of te investeren in een niet-bestaand product.

De kans op zulke fraude neemt toe doordat er steeds grotere bedragen worden nagelaten aan steeds minder erfgenamen. In 2022 ging het in Nederland om 33,5 miljard euro, gemiddeld 199.000 euro per nalatenschap. Een erfenis werd in 2023 gemiddeld verdeeld over 2,3 personen, tegenover 3,2 in 2011. Bijna de helft van de erfgenamen is 45 tot 65 jaar oud. Daarnaast bezaten Nederlanders van 75 jaar en ouder in 2025 samen 93 miljard euro op betaal- en spaarrekeningen.

Erfgenamen zijn volgens de AFM extra kwetsbaar omdat zij kort na een overlijden snel financiële beslissingen moeten nemen, terwijl zij emotioneel onder druk kunnen staan. Minstens acht op de tien mensen die recent een erfenis ontvingen, vroegen geen financieel advies. Ook hebben zij in de afwikkeling veel contact met bank en notaris, waardoor een frauduleus telefoontje geloofwaardig kan lijken. Fraudeurs gebruiken onder meer gestolen persoonsgegevens, sociale media en lijsten met kwetsbare personen. In 2023 verloren bijna 10.000 bankklanten volgens cijfers van de Nederlandse Vereniging van Banken samen 28 miljoen euro door bankhelpdeskfraude.

Schade wordt niet altijd vergoed. Banken betalen slachtoffers van bankhelpdeskfraude meestal uit coulance, hoewel klanten zelf de betaling hebben goedgekeurd. Volledige vergoeding is in principe mogelijk wanneer de fraudeur zich voordeed als de eigen bank, aangifte wordt gedaan, misbruik van de banknaam of het telefoonnummer kan worden aangetoond en het slachtoffer meewerkt aan het onderzoek. De bank kan minder of niets vergoeden als iemand waarschuwingen negeerde, eerder voor een vergelijkbare fraude werd gecompenseerd of zonder controle grote bedragen overmaakte.

Die regeling geldt niet automatisch wanneer de oplichter zich voordoet als notaris, vermogensbeheerder of beleggingsbedrijf. Dan hangt vergoeding af van de bereidheid van de bank. De AFM adviseert daarom onverwachte bellers op te hangen en zelf terug te bellen via een nummer uit de bankapp of van de officiële website. Een verzoek om geld naar een ‘kluisrekening’ of ‘veiligheidsrekening’ over te maken is een duidelijk fraudekenmerk. Beleggingsaanbieders kunnen worden gecontroleerd via de AFM, die ook waarschuwt om geen overhaaste beslissingen te nemen.