Afghanistan na vijf jaar Taliban veiliger, maar ook ellendiger

In dit artikel:

Vijf jaar na het vertrek van de Amerikaanse troepen in augustus 2021 is Afghanistan veiliger geworden, maar ook veel repressiever en humanitair kwetsbaarder. De Taliban namen na twintig jaar oorlog opnieuw de macht over en beloofden een gematigder beleid, met meer respect voor vrouwenrechten en meer openheid naar de buitenwereld. Daarvan is weinig terechtgekomen.

De veiligheid wordt vooral afgedwongen door een streng regime dat regels hard handhaaft. Rivaliserende krijgsheren verloren macht en corruptie wordt aangepakt, maar georganiseerde politieke oppositie ontbreekt vrijwel volledig. Het Nationale Verzetsfront van Ahmad Massoud voert nog beperkte guerrilla-aanvallen uit, zonder gebied te controleren. Veel tegenstanders zijn gevlucht; ontevreden Afghanen houden zich doorgaans stil.

Voor vrouwen en meisjes is de situatie sterk verslechterd. Volgens nieuw VN-onderzoek hebben ongeveer 2,4 miljoen meisjes geen toegang tot voortgezet onderwijs. Afghanistan is daarmee het enige land ter wereld waar meisjes daarvan zijn uitgesloten. De Taliban vaardigden sinds 2021 ongeveer honderd decreten uit die de toegang van vrouwen tot onderwijs, werk en het openbare leven beperken. Meer dan de helft van de Afghaanse vrouwen mag volgens de VN hooguit twee keer per maand naar buiten, en alleen met een mannelijke voogd. Die uitsluiting bemoeilijkt ook de toegang tot vrouwelijke artsen en hulpverleners.

Ook christenen, vooral Afghaanse bekeerlingen uit de islam, lopen groot gevaar. Westerlingen zijn gearresteerd wegens vermeende evangelisatie en Afghaanse christenen houden hun geloof noodgedwongen geheim. Online contact over Jezus en de Bijbel kan al levensbedreigend zijn.

Tegelijk zoekt de Taliban internationaal meer toenadering dan tijdens hun vorige machtsperiode. Rusland erkende het regime vorig jaar als eerste land formeel; ongeveer twintig landen hebben inmiddels een Talibanambassadeur, waaronder China, India en Qatar. Hun belangen lopen uiteen van grondstoffen en geopolitieke invloed tot handel en diplomatie. Voor de Afghaanse bevolking levert die diplomatie echter nog weinig op. Hulp bereikt het land moeizaam, terwijl aardbevingen, overstromingen en andere crises de nood vergroten. Meer dan twintig miljoen Afghanen hebben volgens de VN humanitaire hulp nodig. Afghanistan is daardoor niet alleen een begraafplaats van buitenlandse wereldrijken, maar vooral van de hoop en bestaanszekerheid van zijn eigen bevolking.