Adviesraad van politie is 'onwetenschappelijk' en 'niet onafhankelijk'
In dit artikel:
De Wetenschappelijke Adviesraad Politie (WARP) werd in september 2023 opgericht om de korpschef onafhankelijk en wetenschappelijk advies te geven over politiewerk en de maatschappelijke rol van de politie. Follow the Money onderzocht hoe onafhankelijk en wetenschappelijk de raad in de praktijk opereert. Volgens het onderzoek sluiten de adviezen van de WARP opvallend vaak aan bij bestaand beleid van de korpsleiding.
Dat geldt onder meer voor het rapport De Blauwe Band, dat op 3 december 2025 in Amsterdam werd gepresenteerd. Daarin benadrukt de raad het belang van een ‘nabije politie’, een thema dat ook centraal staat in de Strategische Agenda Politie 2025–2030 van korpschef Janny Knol. Eerdere adviezen verdedigden eveneens standpunten die de korpsleiding al langer uitdraagt, zoals het niet bewapenen van gemeentelijke handhavers. Ook adviezen over AI, algoritmes en inclusief leiderschap zouden in lijn zijn met bestaand politiebeleid.
De formele inrichting van de WARP roept vragen op over haar onafhankelijkheid. De korpschef benoemt de voorzitter en de andere leden, kan hen uit hun functie ontheffen en bepaalt jaarlijks het budget. Het ondersteunende bureau valt onder de Staf Korpsleiding, de afdeling die zelf politiebeleid voorbereidt. Ook beslist de korpschef welke politiegegevens de raad mag inzien en kan zij bepalen dat adviezen niet openbaar worden gemaakt. Volgens Follow the Money wijkt dit af van voorwaarden die de Onderzoeksraad voor Veiligheid opstelde voor onafhankelijk onderzoek, zoals zelfstandige huisvesting, een gegarandeerd budget, vrije toegang tot informatie en zeggenschap over publicatie.
Emeritus hoogleraar rechtspsychologie Peter van Koppen noemt de raad daarom evident niet onafhankelijk. Volgens hem moet een organisatie die wil leren bereid zijn tegenspraak te ontvangen. De WARP-voorzitter, hoogleraar Sandra van Thiel, weerspreekt de kritiek. Zij zegt dat de leden onafhankelijk zijn, dat de raad ook ongevraagd advies kan geven en zelf controle heeft over het adviesproces. Volgens haar is de WARP een adviesraad en geen onderzoeksraad.
Ook de wetenschappelijke kwaliteit van de adviezen staat ter discussie, vooral bij De Blauwe Band. De raad introduceert daarin de ‘blauwe band’ als metafoor voor de nabijheid tussen politie en burgers en concludeert dat die nabijheid cruciaal is voor maatschappelijke veiligheid. De internationale onderzoeksliteratuur over community policing, waarop deze visie aansluit, wordt echter nauwelijks besproken. Een overzichtsstudie concludeerde juist dat deze strategie weinig effect heeft op criminaliteit of angst voor criminaliteit. Ook onderzoek in de Amsterdamse Haarlemmerbuurt komt niet aan bod.
Voor het rapport gebruikte de raad secundaire bronnen, interviews met experts en twee focusgroepen. Volgens emeritus hoogleraar Henk Elffers is de methodologische verantwoording te summier, is het literatuuronderzoek willekeurig samengesteld en blijft onduidelijk hoe bronnen de conclusies ondersteunen. De uitgangspunten en vier voorgestelde randvoorwaarden voor een nabije politie worden volgens hem onvoldoende met elkaar of met de wetenschappelijke literatuur verbonden. Elffers en Van Koppen beoordelen het rapport daarom als allerminst wetenschappelijk. Eerdere deskundigen noemden het bovendien eenzijdig en te algemeen.
De korpsleiding herkent de problemen niet en noemt de betrokkenheid van haar staf bij de WARP een doelmatige en normale werkwijze. Zij wil adviezen onder omstandigheden niet openbaar hoeven maken. Een evaluatie van de raad is dit voorjaar door de WARP zelf uitgevoerd; de uitkomst was dat de raad moet doorgaan. Het evaluatierapport is niet openbaar gemaakt en ook niet verstrekt aan Follow the Money.
Vandaag Inside: Dave Maasland tegen Jesse Klaver: ‘Zet ondernemers niet steeds weg als een zak met geld’