Advies: overheid moet actiever ingrijpen in grondmarkt

In dit artikel:

De Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (Rli) roept de Nederlandse regering op veel actiever te sturen op de grondmarkt om landbouw te verduurzamen, natuur te herstellen en uiteindelijk ruimte te maken voor betaalbare woningen. Volgens het recente advies heeft de overheid diverse juridische instrumenten (zoals onteigening, verplichte grondruil/herverkaveling en het recht van eerste koop) die nu nauwelijks worden ingezet; het huidige beleid leunt vooral op vrijwilligheid, wat de prijzen van landbouwgrond juist opdrijft.

Als voorbeeld noemt de Rli de verplaatsingsregeling rondom stikstof: boeren krijgen overheidsgeld om elders grond te kopen, wat de vraag en dus de grondprijzen verhoogt. Hoge grondprijzen stimuleren speculatie, vooral nabij steden, en drukken de kosten van woningbouw en energieprojecten. Voor individuele boeren maakt dure grond het moeilijk om te investeren in verduurzaming of om mest op eigen land kwijt te raken; natuurinclusieve boeren zijn vaak afhankelijk van lokale afzet om extra grond te financieren.

De Rli stelt ook een tussencategorie tussen natuur- en landbouwgrond voor: beperktere bewerkingen en mestgebruik gekoppeld aan strengere voorwaarden en subsidieprikkels voor verduurzaming. Verder pleit de raad voor fiscale prikkels alleen voor bedrijfsovernames die bijdragen aan verduurzaming.