Advies om scherper te kiezen in industrie: 'Niet alles kan'
In dit artikel:
De Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) roept demissionair minister Robbert Dijkgraaf? — nee, Hermans van Klimaat en Groene Groei — in een ongevraagd advies op om heldere keuzes te maken om de Nederlandse industrie toekomstbestendig te houden. Kernboodschap: steun gerichte investeringen in veelbelovende groene sectoren, maar accepteer ook dat sommige bedrijven hier geen langetermijnperspectief hebben. Zoals WKR-lid Henri de Groot waarschuwt: "Als je geen keuzes maakt, loop je het risico dat je alles verliest."
De raad pleit voor voortzetting van beleid dat bedrijven dwingt te vergroenen, gecombineerd met bescherming tegen oneerlijke concurrentie van vervuilender producenten buiten Europa en met voldoende infrastructuur (stroomkabels, leidingen) zodat bedrijven daadwerkelijk groen kunnen produceren. Specifiek adviseert de WKR stimulerende maatregelen voor koplopers: bijvoorbeeld verplichtingen voor het aandeel groen staal of gerecycled plastic in eindproducten, waardoor fabrikanten automatisch vraag creëren naar duurzamere grondstoffen — een instrument dat ook op Europees niveau in Brussel wordt besproken.
Hoewel de markt normaal gesproken de winnaars bepaalt en de overheid terughoudend moet zijn met het kiezen van kampioenen, erkent de raad dat subsidies en regels nodig zijn waar innovaties anders niet van de grond komen of waar vervuilingskosten niet worden meegerekend. Steun moet vooral naar sectoren gaan waarin Nederland echt uitblinkt, zoals groene chemie, omdat anders middelen verspild worden.
De industrie blijft een grote uitstoter: enkele basissectoren verbruiken veel energie en zijn verantwoordelijk voor meer dan een vijfde van de Nederlandse broeikasgasemissies. Ze vormen weliswaar een klein deel van het bbp maar zijn strategisch belangrijk als leveranciers voor de maakindustrie. Geopolitieke spanningen en lage energieprijzen buiten Europa maken het lastig voor Nederlandse bedrijven; soms is het volgens de WKR nodig om verliesgevende activiteiten in stand te houden om afhankelijkheid van buitenlandse partijen te voorkomen — maatregelen die idealiter op Europees niveau moeten worden genomen en politieke moed vereisen.