Advies aan nieuw kabinet: forse salarisverhoging voor politici

In dit artikel:

Het Adviescollege Rechtspositie Politieke Ambtsdragers (Arpa), onder voorzitter Alexander Rinnooy Kan, stelt in een recent rapport voor om de salarissen van politici de komende jaren flink te verhogen. Arpa wil dat ministers en staatssecretarissen in drie jaar tijd ongeveer 15% erbij krijgen; Kamerleden zouden circa 12% meer moeten gaan verdienen. In grote gemeenten adviseert het college een loonstijging van circa 18% voor wethouders en raadsleden, verdeeld over drie jaar. Voor kleinere gemeenten wordt een stijging van rond de 10% voorgesteld, deels omdat die raadsleden al extra compensatie ontvingen voor meer taken.

Het college benadrukt dat het politieke ambt de afgelopen jaren substantieel zwaarder is geworden: bestuurlijke vraagstukken zijn complexer, publieke verwachtingen en zichtbaarheid van bestuurders zijn toegenomen, en intimidatie en bedreigingen nemen toe. Arpa waarschuwt dat de huidige beloning en arbeidsvoorwaarden onvoldoende aansluiten bij die realiteit, waardoor mensen voortijdig stoppen of functies mijden.

Arpa wijst ook op een opvallende loonkanttekening binnen ministeries: de hoogste ambtelijke topfunctionaris, de secretaris‑generaal, verdient nu gemiddeld ongeveer €17.300 bruto per maand, terwijl een minister rond de €16.200 zit. Het college vindt dat de politieke eindverantwoordelijke normaal gesproken hoger beloond moet worden dan de hoogste ambtenaar.

Niet alle posten zouden meer moeten verdienen: de commissaris van de Koning ontvangt op dit moment een ministersalaris, maar Arpa meent dat een beloning op staatssecretaris‑niveau beter past. Dat heeft direct financiële gevolgen voor onder anderen Hugo de Jonge, die nu nog een ministersalaris ontvangt en in de toekomst mogelijk lager zou gaan verdienen.

Het advies beperkt zich niet tot loonsverhogingen. Arpa pleit ook voor modernisering van secundaire arbeidsvoorwaarden en betere terugkeerrechten, zodat politici eenvoudiger naar hun oude werkgever kunnen terugkeren als hun ambt stopt. Voorstellen zijn onder meer een keuzebudget (voor extra verlof of een fiets), soepelere regels rond dienstauto’s en aandacht voor kinderopvang, zeker in plekken met lange wachtlijsten.

Het rapport werd zonder veel publiciteit gepubliceerd en ligt nu bij het ministerie van Binnenlandse Zaken. Concrete maatregelen worden pas verwacht nadat het nieuwe kabinet is geïnstalleerd; het advies valt samen met een gevoelig politiek moment: het beoogde kabinet wil ambtenarensalarissen bevriezen en overweegt bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid, waardoor forse verhogingen voor politici waarschijnlijk weerstand oproepen.