Acteur Matthew McConaughey roept op om te stemmen voor onafhankelijke kandidaten: heeft dat zin in Amerika?

In dit artikel:

Acteur Matthew McConaughey roept Amerikaanse kiezers op om bij de tussentijdse verkiezingen op 3 november ook onafhankelijke kandidaten te overwegen. In een video op X zegt hij dat kiezers niet automatisch moeten aannemen dat zo’n stem verloren is. Volgens hem kunnen partijloze politici de Democraten en Republikeinen dwingen om meer naar het politieke centrum te bewegen en compromissen te sluiten.

Onafhankelijke kiezers vormen volgens Gallup inmiddels 45 procent van de Amerikaanse bevolking. Vooral jongere kiezers rekenen zichzelf tot die groep; bijna de helft zegt politiek in het centrum te staan. Omdat zij niet structureel aan één partij verbonden zijn, kunnen ze in belangrijke strijdstaten als Michigan, Arizona, Nevada en Pennsylvania de doorslag geven. Bij recente presidentsverkiezingen stemde een meerderheid van de onafhankelijken doorgaans op de uiteindelijke winnaar.

Toch behalen onafhankelijke kandidaten maar zelden een zetel. Het Amerikaanse systeem is historisch uitgegroeid tot een feitelijk tweepartijenstelsel, waarin Democraten en Republikeinen de meeste financiële middelen, media-aandacht en toegang tot debatten hebben. In sommige staten gelden bovendien extra regels voor deelname aan het stembiljet. Beide partijen vrezen daarnaast dat een derde kandidaat vooral stemmen bij hen weghaalt en daardoor als ‘spoiler’ de uitslag beïnvloedt. Dat gebeurde volgens het artikel onder meer bij de presidentsverkiezingen van 2024, toen stemmen op Jill Stein en Robert F. Kennedy Jr. in Michigan mogelijk nadelig waren voor Kamala Harris.

Ook na een verkiezing blijkt onafhankelijk blijven lastig. Onafhankelijke senatoren en afgevaardigden moeten zich in Washington meestal aansluiten bij de Democratische of Republikeinse caucus om toegang te krijgen tot commissies. Senatoren Bernie Sanders en Angus King werken daarom met de Democraten samen, terwijl afgevaardigde Kevin Kiley bij de Republikeinen is aangesloten. Daarmee zijn er momenteel slechts enkele onafhankelijke leden van het Congres.

Of meer onafhankelijke politici daadwerkelijk tot meer samenwerking leiden, is onzeker. Het Congres stemt steeds vaker volgens de partijlijnen, en politici die daarvan afwijken riskeren het imago van dwarsligger. De onafhankelijke kandidaten kunnen volgens het artikel dus zowel voor meer gematigdheid zorgen als juist stemmen versnipperen.

Bij deze midterms zijn er wel enkele kanshebbers. In Nebraska maakt Dan Osborn kans tegen de Republikeinse senator Pete Ricketts; hij belooft zich bij geen van beide caucuses aan te sluiten. In Montana probeert Seth Bodnar de Republikein te verslaan. Omdat hij sterker peilt dan de Democratische kandidaat, is die kandidaat onder druk gezet om zich terug te trekken. Het is daardoor mogelijk dat de Senaat binnenkort twee onafhankelijke leden rijker is, al blijft hun uiteindelijke invloed onzeker.