ACM: datacenters hebben bij congestie geen voorrang
In dit artikel:
Toezichthouder ACM publiceerde afgelopen vrijdag een herziene versie van het prioriteringskader (het “codebesluit”), aangepast na een uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven. De wijziging schuift prioriteit richting onder meer aanbieders van mobiele communicatiediensten, terwijl datacenters expliciet geen voorrang krijgen toegewezen. De nieuwe regels treden in werking per 1 januari 2026: netbeheerders moeten vanaf die datum aanvragen in behandeling nemen met voorrang als ze tot één van drie nauw omschreven categorieën behoren (I Congestieverzachters, II Veiligheid, III Basisbehoefte).
De ACM heeft categorie II (veiligheid) verruimd en categorie III (basisbehoeften) aangevuld. Onder veiligheid vallen nu onder andere zeer gevoelige technologieën, alarm- en waarschuwingsdiensten (zoals C2000), beveiligde communicatiekanalen, douane, verkeersveiligheid, ziekenhuizen en bloedvoorziening. Bij basisbehoeften zijn functies als openbaar vervoer, gedeelde huisvesting voor zorg of opvang, telecommunicatie en gasopslag voor leveringszekerheid toegevoegd. Organisaties buiten deze drie groepen krijgen in congestiegebieden geen voorrang bij aanvragen voor extra transportcapaciteit.
Datacenters troffen deze beslissing hard: ondanks inspanningen van de sector om hun cruciale rol te onderstrepen, concludeert ACM dat datacenters ondersteunend zijn maar niet onmisbaar voor nationale veiligheid of essentiële publieke dienstverlening. Belangrijke overwegingen waren dat er meerdere aanbieders zijn (keuzemogelijkheden voor afnemers), dat data- en diensten ook vanuit datacenters buiten Nederland geleverd kunnen worden en dat binnen de EU redelijkerwijs alternatieven beschikbaar zijn. Daardoor voldoen datacenters volgens ACM niet aan de beoordelingscriteria om prioriteit te krijgen.
De timing van het besluit is gevoelig omdat Nederland kampt met een wijdverbrekt tekort aan transportcapaciteit voor elektriciteit — deels door decentrale opwekking en nieuwe grote verbruikslocaties — en het uitbreiden van die capaciteit veel tijd en geld kost. Netbeheerders waarschuwen dat in meer dan 90% van Nederland de transportcapaciteit momenteel ontoereikend is; in Amsterdam ligt nieuwbouw voor datacenters al grotendeels stil. Hierdoor kan de uitkomst van het prioriteringskader ertoe leiden dat bouw of uitbreiding van datacenters in grote delen van het land tijdelijk stokt.
Praktische gevolgen kunnen onder meer verplaatsing van (delen van) datacenteractiviteiten naar het buitenland, langere wachttijden voor nieuwe aansluitingen en extra druk op de planning en investeringen van netbeheerders zijn. Het bericht verwijst ook naar een Liander-melding die de omvang van benodigde investeringen illustreert. Voor de datacentersector betekent de ACM-toelichting dat lobby en zienswijzen niet hebben geleid tot opname binnen de prioriteitscategorieën, waardoor hun toegang tot schaarse transportcapaciteit in congestiegebieden beperkt blijft.