Achter de wereldorde gaan afgoden schuil
In dit artikel:
Veel christenen vragen zich af hoe te reageren nu de westerse liberale wereldorde onder druk staat — denk aan de Amerikaanse praktijk van Trump en ICE of de bredere terugval van politieke samenwerking in Europa. Voor sommige reformatorische gelovigen speelt daar de angst bij dat de erfenis van de Reformatie en de bijbelse invloed op samenleving en wetgeving verloren gaat; zij zien maatschappelijke veranderingen al snel als bedreiging voor wat er nog “over” is.
Tegelijkertijd wijzen verschillende theologen erop dat de ontwrichting ook iets onthult: de liberale orde droeg verborgen veronderstellingen en aanspraken die niet neutraal waren. Amerikaanse denker Stanley Hauerwas betoogt dat christenen zich fundamenteel moeten distantiëren van aardse politieke systemen, vooral van een seculier geworden liberale ideologie die in de praktijk als vervanging van het Koninkrijk van God fungeerde. De Britse John Milbank (Radicale Orthodoxie) en vertegenwoordigers van het christelijk realisme, zoals Reinhold Niebuhr, zien in de huidige scheuren geen enkelzijdige rampspoed maar een kans om de voorstelling van vrede, recht en verantwoordelijkheid opnieuw te bevestigen op transcendente grondslagen.
De augustijnse tegenstelling tussen civitas terrena (aardse stad) en civitas Dei (stad van God) wordt hier vaker aangehaald: menselijke pogingen om blijvende vredesordes te bouwen houden het risico van teleurstelling en onrecht in. Vanuit het mondiale perspectief vullen niet-westerse theologen dit aan: Lamin Sanneh en anderen zien de ineenstorting van een westers-dominante orde als mogelijkheid voor een meerstemmig, postwesters christelijk getuigenis — de boodschap van het geloof is ouder en groter dan Westerse beschavingen.
Kortom: de ondergang van een wereldorde behoeft niet per se diepe rouw bij christenen; veel theologen lezen het juist als ontmaskering en kans. Wie voornamelijk rouwt om behoud van het westers-politieke bestel, zet mogelijk de prioriteiten verkeerd ten opzichte van de kerkelijke roeping en het bredere, wereldwijde christendom.