Achter de wandschildering rond de statietrap in Paleis Het Loo schuilt een politieke boodschap
In dit artikel:
In Paleis Het Loo in Apeldoorn wordt de grote wandschildering rond de statietrap nu in het zicht van bezoekers gerestaureerd: op steigers bij de trap werken restaurateurs met penseel en lampen aan de vernis- en verfwlagen. De ingreep is dringend, omdat een eerder aangebrachte transparante vernislaag — aangebracht voordat het paleis in 1984 een museum werd — de onderliggende olieverf aantast; zonder behandeling dreigt onherstelbare schade. Restaurateur Bascha Stabik zegt in een video: „We willen dat de wandtekening behouden blijft voor volgende generaties.”
De huidige operatie volgt eerdere schoonmaak- en herstelbeurten. In 2020 kreeg het plafond al aandacht; eeuwen eerder had vocht de oorspronkelijke stuclaag beschadigd, waarna koning Lodewijk Napoleon de schildering bedekte met een kalkplamuur. Die bleek later weer schadelijk: onder de kalklaag werd in het begin van de twintigste eeuw de zeventiende-eeuwse voorstelling teruggevonden, maar zo beschadigd dat koningin Wilhelmina schilder Willem Fabri opdracht gaf een reconstructie op linnen te maken. Fabri portretteerde daarbij onder meer de jonge Wilhelmina als Diana en plaatste het wapen van stadhouder Willem III en zijn vrouw Mary boven de deur.
De trap zelf — 36 brede, ‘luie’ treden — leidde gasten naar de grote zaal en fungeerde als visitekaartje. Volgens kunsthistoricus Răzvan-Iulian Rusu bevatte de wandschildering een politieke boodschap: afbeeldingen van Ottomaanse figuren en correspondentie van Willem III tonen dat hij zich als bemiddelaar tussen Europese mogendheden en het Ottomaanse Rijk wilde presenteren. Doel was zowel handelssamenwerking met de Ottomanen als steun van Europese bondgenoten, met het oog op de strijd tegen Lodewijk XIV van Frankrijk. Brieven aan sultan Ahmed II en aan keizer Leopold I pleiten voor vrede tussen de Ottomanen en het Heilige Roomse Rijk, waarmee Willem III politiek en strategisch positie probeerde te versterken. (Willem III werd later ook koning van Engeland, wat zijn internationale rol onderstreept.)
De restauratie is onderdeel van een publiek project: bezoekers kunnen het werk ter plaatse volgen en in de tentoonstellingsruimte beneden is het verhaal van de trap en de een-na-grootste muurschildering van Nederland (na Panorama Mesdag) te zien. De expositie loopt nog tot eind augustus.