Achter de lens van fotojournalist Elke Scholiers in Afghanistan: "Meest intense reis die ik ooit maakte"
In dit artikel:
Fotojournaliste Elke Scholiers is net terug in haar basis in New Delhi na een drie weken durende reportage in Afghanistan, een uitzonderlijke en moeilijke bestemming voor een westerse, vrouwelijke journalist. Haar doel was vast te leggen hoe de samenleving functioneert onder het Taliban-regime, met bijzondere aandacht voor de veiligheidstroepen en de humanitaire situatie bij de grens met Pakistan, waar veel gedeporteerde Afghanen in Torkham aankomen.
Het verkrijgen van toestemming om te werken bleek een langdurige, frustrerende strijd: Scholiers diende acht dossiers in en wachtte drie jaar voordat ze de nodige papieren kreeg. Ze beschrijft dagenlang wachten bij ministeries en veel geduld als voorwaarde om in het land te kunnen fotograferen. Veiligheid kon nooit volledig gegarandeerd worden; werken daar bleef een bewuste afweging.
Op locatie botste ze op uiteenlopende reacties en machtsverhoudingen. Bij de busaanmeldingen in Torkham stopte een jonge functionaris haar met een hand op de lens omdat zij een vrouw fotografeerde — zijn onrust bleek meer te maken te hebben met zijn kwetsbare positie binnen het systeem dan met persoonlijke terughoudendheid. In Kabul ontmoette Scholiers Khalid Zadran, de woordvoerder van de hoofdstedelijke politie, die haar bewust bepaalde keuzes liet maken over wat wel of niet gefotografeerd mocht worden; dat manipuleren van moraal en regels getuigt volgens haar van de machtscultuur binnen de nieuwe machthebbers.
Een illustrerend voorbeeld van die machtsdynamiek speelde zich af tijdens een politierit: na het middaggebed, omringd door bewapende agenten, werd zij door de commandant publiekelijk geïntroduceerd in de lokale moskee — een duidelijk signaal dat de leider kon bepalen welke regels tijdelijk opzij werden gezet. Als westerse vrouw voelde Scholiers zich soms kwetsbaar, bijvoorbeeld alleen in een wagen met een mannelijke chauffeur; ze raadt collega’s daarom aan in kleine teams te werken voor meer veiligheid. Tegelijk merkt ze op dat vrouwelijke journalisten ook unieke toegang hebben, omdat Afghanische vrouwen soms makkelijker met een andere vrouw praten.
Scholiers noemt de reis een van de meest intense ervaringen in haar loopbaan: het land verandert snel, regels zijn flexibel en ondoorzichtig, en succes hangt af van geduld, aanpassingsvermogen en lokale samenwerking. De reportage biedt een inkijk in hoe bureaucratie, angst en machtsvertoon het dagelijkse leven en de persvrijheid onder de Taliban kleuren.