Achter de klaslokaalhitte deze week schuilt een groter (en duurder) probleem

In dit artikel:

Scholen trekken tijdens de hitte tropenroosters, ijs en waterpistolen uit de kast, maar het acute probleem van te warme lokalen is onderdeel van een veel groter, structureel probleem: het merendeel van de schoolgebouwen is sterk verouderd. Het gemiddelde schoolpand is ruim zeventig jaar oud, terwijl de technische levensduur vaak op 40–45 jaar ligt. Daardoor kampen veel scholen niet alleen met hoge zomer- temperaturen, maar ook met lekkende daken, enkel glas, oude verwarmingsketels, schimmelplekken, slechte akoestiek, onvoldoende daglicht en afvoerproblemen.

Onderzoek van de Universiteit van Maastricht laat zien dat een slecht binnenklimaat concrete gevolgen heeft voor onderwijsresultaten: verhoogde CO2-niveaus in lokalen hangen samen met slechtere toetsen en kunnen de kans op een havo/vwo-schooladvies aanzienlijk verlagen. Naast leerprestaties ervaren leerlingen en docenten vaker klachten als hoofdpijn, duizeligheid en vermoeidheid; concentreren wordt vooral moeilijk zodra temperaturen boven de dertig graden komen. CO2-meters zijn sinds dit schooljaar verplicht in elk lokaal, maar die tonen alleen een probleem aan—er moet actief worden ingegrepen om de luchtkwaliteit te verbeteren.

Er bestaan geen landelijke regels voor wanneer scholen een tropenrooster mogen invoeren; veel besturen bepalen zelf bij welke binnentemperatuur les nog verantwoord is. Tropenroosters betekenen doorgaans dat de schooldag eerder begint en korter duurt. In de winter werken verouderde gebouwen juist tegen een behaaglijk klimaat: leerlingen zitten soms met jassen in de klas. Volgens een rapport van onderzoeksbureau Oberon ervaart slechts een derde van de schoolbesturen in de zomer een aangename temperatuur op school; ook wettelijke arbo-eisen zoals buitenzonwering of klimaatregeling per lokaal zijn lang niet altijd aanwezig.

De grootste knelpunt is geld en verantwoordelijkheid. Gemeenten betalen voor nieuwbouw of ingrijpende renovatie, maar geven niet altijd de benodigde middelen vrij. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) erkent dat meer dan de helft van de schoolgebouwen aan vervanging of renovatie toe is; terwijl de Tweede Kamer een aanpak steunde, is de financiering niet sluitend. Vijf jaar geleden werd een herstelbedrag van circa 730 miljoen euro geraamd; recentere schattingen lopen op tot ongeveer 1,3 miljard euro. Gemeentelijke begrotingskeuzes tussen wegen, woningbouw en scholen spelen hierbij een rol.

Experts wijzen erop dat het probleem niet alleen om nieuwbouw gaat maar ook om gedrag en relatief eenvoudige maatregelen in bestaande gebouwen: beter gebruik van zonwering, nachtventilatie en hitteprotocollen (zoals in de kinderopvang) kunnen veel schelen. Structurele renovatie blijft nodig, maar praktische kortetermijnmaatregelen maken scholen weerbarstige hete dagen draaglijker.