NU+ | Korting op accijns 'enige logische oplossing' tegen hoge brandstofprijs
In dit artikel:
De olie- en brandstofprijzen schoten in korte tijd omhoog nadat de Verenigde Staten en Israël een aanval op Iran uitvoerden; twee dagen later noteerden olie- en gasmarkten een sterke stijging en automobilisten merken dat aan de pomp. Gemiddeld kostte een liter Euro 95 afgelopen vrijdag €2,369, ongeveer 8 cent meer dan op 27 februari; diesel staat rond €2,375 per liter, een niveau dat sinds vier jaar niet is gezien.
Economische deskundigen noemen verlaging van de accijns op brandstof de meest directe manier voor de overheid om consumenten te ontzien. Arjan Lejour (Tilburg University) en Marieke Blom (ING) wijzen erop dat accijns als vast bedrag gemakkelijk omhoog of omlaag te zetten is en in 2022 ook al tijdelijk verlaagd werd tijdens de energiecrisis. Andere instrumenten of inkomenssteun worden gezien als moeilijker door te voeren: politiek draagvlak is beperkt onder het huidige minderheidskabinet en nieuwe regelingen vragen tijd voor uitvoering.
Tegelijk is de accijns de afgelopen periode juist weer opgevoerd: de tijdelijke korting op benzine werd sinds midden 2023 afgebouwd en per januari is de accijns hoger dan vóór de crisis; op 1 januari 2026 steeg de benzineaccijns nogmaals met 5,6 cent. Daardoor is er nu feitelijk nog steeds sprake van betaalbareheidsmaatregelen die niet volledig zijn teruggedraaid, maar ook geen extra verlichting bieden.
De experts verwachten niet dat een accijnsverlaging meteen komt. De situatie hangt af van de duur en intensiteit van het conflict met Iran: als de prijsstijging kortstondig blijkt, daalt de marktprijs vanzelf en is extra overheidsingrijpen minder waarschijnlijk. Omdat zowel olie- als gasprijzen stijgen, kunnen ook de energierekeningen oplopen; Blom noemt een gerichte energietoeslag voor kwetsbare huishoudens politiek waarschijnlijker en effectiever dan een algemene benzinekorting. Zij wijst erop dat lage-inkomenshuishoudens relatief meer aan energie uitgeven en gemiddeld minder vaak een auto hebben, waardoor een brandstofkorting minder doelgericht is.
Veel huishoudens zijn momenteel bovendien nog beschermd door vaste energiecontracten, waardoor een directe klap voor consumenten nog niet voor iedereen zichtbaar is. De advieslijn van de experts is voorlopig afwachten hoe de oorlog zich ontwikkelt en of de prijsdruk aan de pomp blijft aanhouden.