ABN Amro wil medewerkers weer op kantoor zien, maar kan de werkgever dat zomaar afdwingen?

In dit artikel:

ABN Amro wil in de nieuwe cao vastleggen dat medewerkers minimaal de helft van hun werkweek op kantoor doorbrengen. De bank motiveert dat met betere samenwerking, meer creativiteit en een duidelijkere scheiding tussen werk en privé. Daarmee neemt ABN Amro afstand van zijn eerdere voorliefde voor hybride werken. Volgens signalen uit de organisatie verloopt de begeleiding van nieuwe medewerkers en het contact tussen collega’s bij veel thuiswerken niet altijd goed.

De koerswijziging past bij een bredere ontwikkeling. Hoewel ongeveer vijf miljoen Nederlanders regelmatig thuiswerken, verlangen steeds meer werkgevers een vaste aanwezigheid op kantoor. Uit onderzoek van werkgeversorganisatie AWVN blijkt dat 78 procent al een minimumaantal kantoordagen hanteert, meestal twee per week. Volgens AWVN kunnen langdurig weinig contact en gebrekkige inwerking leiden tot problemen met de bedrijfscultuur en onderlinge verbondenheid.

Een recente studie in het tijdschrift Science wijst eveneens op nadelen van volledig of overwegend thuiswerken. Thuiswerkers hebben minder sociaal contact, voelen zich vaker minder verbonden met collega’s en krijgen minder feedback, ondanks het gebruik van digitale vergadermiddelen. Daar staan voordelen tegenover, zoals minder reistijd en meer mogelijkheden om geconcentreerd te werken.

Het is volgens arbeidsrechtspecialist Niels van der Neut ongebruikelijk om een dergelijke verplichting in een cao op te nemen. Werkgevers leggen een terugkeer naar kantoor doorgaans zelfstandig op. Werknemers hebben geen algemeen wettelijk recht op thuiswerken, maar kunnen soms wel aanspraak maken op eerder gemaakte afspraken of een inmiddels ontstane praktijk. Bij ABN Amro bepaalt de huidige cao dat medewerkers in overleg met hun afdeling hun werkplek kunnen kiezen.

De vakbonden lijken niet bereid die ruimte volledig op te geven en willen hooguit één verplichte kantoordag per week. Juridische procedures over terugkeer naar kantoor blijven vooralsnog schaars, onder meer omdat werknemers hun baan, promotiekansen of arbeidsrelatie niet op het spel willen zetten. Werkgevers vermijden harde confrontaties eveneens, zeker op een krappe arbeidsmarkt. In de Verenigde Staten hebben bedrijven als Amazon en JPMorgan Chase een veel strengere, volledige terugkeer naar kantoor afgedwongen.