Aast Zelensky op Oekraïens kanonnenvoer in Nederland?

In dit artikel:

Sinds 5 augustus vallen Oekraïners die in hun land onder de militaire dienstplicht vallen niet langer automatisch onder de Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB). Daardoor moeten nieuwe vluchtelingen die mobilisatie of dienst weigeren in principe politiek asiel aanvragen. Zij lopen vervolgens het risico op afwijzing of uitzetting, omdat delen van Oekraïne door Europese landen als veilig worden beschouwd. De wijziging kan vooral mannen treffen, maar volgens het EU-besluit ook vrouwen en anderen met militaire verplichtingen.

De maatregel komt volgens het artikel na diplomatieke druk vanuit Kyiv. President Volodymyr Zelensky heeft herhaaldelijk gezegd dat Oekraïense mannen in de dienstplichtige leeftijd naar hun land zouden moeten terugkeren. Tijdens een ontmoeting met de Duitse bondskanselier Friedrich Merz noemde hij dat een kwestie van rechtvaardigheid, omdat sommige mannen volgens hem de Oekraïense wet hebben overtreden door het land te verlaten.

In Nederland verblijven ongeveer 140.000 Oekraïense vluchtelingen. Het exacte aantal mannen in de dienstplichtige leeftijd is onbekend. Zij vallen nu nog onder de tijdelijke bescherming, die is verlengd tot 4 maart 2028. Die regeling biedt onder meer verblijf, opvang, medische zorg, onderwijs en toegang tot de arbeidsmarkt. Wat er daarna gebeurt, is onzeker.

De Oekraïense vluchtelinge Yuliia, die met haar kinderen in Amsterdam woont, vreest dat haar 20-jarige dochter en 15-jarige zoon uiteindelijk gevaar lopen. Zij wantrouwt de Oekraïense regering en stelt dat Kyiv vooral extra soldaten zoekt. Ook zegt ze dat Oekraïense digitale systemen, zoals Diia en Reserv+, de overheid veel controle geven over vluchtelingen en hun militaire status. Haar uitspraken worden in het artikel niet onafhankelijk onderbouwd.

Het artikel verwijst daarnaast naar meldingen van geweld, onrechtmatige detentie en slechte omstandigheden bij Oekraïense rekrutering. Mensenrechtenombudsman Dmytro Lubinets zou in 2025 meer dan 6.000 klachten hebben geregistreerd en spreken van systematische misstanden. Ook worden onbevestigde berichten genoemd over een vermeende martelruimte bij een gebouw van de Nationale Garde in Kyiv.

De Nederlandse overheid kon vragen van De Andere Krant over het aantal dienstplichtige Oekraïners, mogelijke diplomatieke druk en eventuele terugzendingen niet binnen de gestelde termijn beantwoorden. De krant noemt verder een peiling uit april 2026 waarin 66 procent van de Oekraïners voor een zo snel mogelijk einde van de oorlog zou zijn, tegenover 24 procent die wil doorvechten tot de overwinning. Tot slot wordt een omstreden uitspraak van NAVO-chef Mark Rutte aangehaald over het vieren van een toekomstig einde van de oorlog met Zelensky, zonder dat dit direct verband houdt met de gewijzigde vluchtelingenregels.