Aartsvijanden VS en Iran aan één tafel: dit weten we over deze pittige onderhandelingen
In dit artikel:
Morgenochtend zouden in Islamabad directe vredesonderhandelingen tussen Iran en de Verenigde Staten moeten aanvangen, voortkomend uit het recente, fragiele staakt-het-vuren in het Midden-Oosten. Beide zijden ontkennen echter openlijk dat er al overeenstemming is over de precieze opzet of begindatum, en tegenstrijdige verklaringen over de onderhandelingsbasis vergroten de onzekerheid.
Pakistan is gekozen als gastland doordat de relatie met Washington onder president Trump sterk is verbeterd: recente economische deals (waaronder toegang tot zeldzame mineralen), politieke steun van Islamabad richting Trump en Pakistans betrokkenheid bij Trumps voorgestelde Gaza-bestuursraad lijken de bemiddelende rol te hebben bevoordeeld. Ook heeft Pakistan eigen belangen bij snelle de-escalatie: energieproblemen door blokkades rond de Straat van Hormuz, een defensieverband met Saudi-Arabië dat door Iran wordt aangevallen, en een 900 km lange grens met Iran plus een grote sjiitische bevolking. Het ontbreken van diplomatieke betrekkingen met Israël maakt Pakistan voor Iran acceptabel als bemiddelaar.
Aan Amerikaanse zijde leidt vicepresident JD Vance de delegatie, bijgestaan door speciale gezant Steve Witkoff en Jared Kushner, die geen officiële functie heeft maar eerdere gesprekken mede voerde. Vance staat bekend om sceptisch te zijn over buitenlandse militaire interventies en heeft weinig diplomatieke ervaring. Iran stuurt minister van Buitenlandse Zaken Araghchi, een ervaren onderhandelaar met een academische achtergrond in politieke wetenschappen, vergezeld door parlementvoorzitter Mohammad Ghalibaf, een vertrouweling van de opperste leider Mojtaba Khamenei.
De onderhandelingen worden beschreven als direct — zonder tussenpersonen — iets dat voor het laatst in 2012 gebeurde en dat in 2015 in Oman leidde tot de nucleaire overeenkomst. De omvang en rang van de delegaties suggereren dat ze mogelijk mandaat hebben om zelfstandig besluiten te nemen of te blokkeren.
Over de inhoud van de besprekingen heersen grote meningsverschillen. Iran presenteerde een eigen tienpuntenplan dat volgens Teheran de basis is; het Witte Huis zegt dat dat plan terzijde is gelegd en bevestigt een ander document als uitgangspunt. De slagingskans hangt mede af van of de publieke tegenstrijdigheden schijnvertoning zijn of daadwerkelijk aangeven hoe ver de partijen uit elkaar liggen.
Een bijkomende twist is de status van Libanon: Iran en Pakistan stellen dat het bestand ook daar geldt, maar de Amerikaanse vicepresident verwerpt die koppeling. Israelische aanvallen op Libanon gaan door, met zware burgerslachtoffers en grote druk op Hezbollah, wat Iran moeilijk kan negeren.
Kortom: geplande directe gesprekken in Islamabad brengen een zeldzame kans voor dialoog, maar starten in een klimaat van openlijke wantrouwen en tegenstrijdige claims — geen solide basis voor duurzame overeenkomsten tenzij beide kampen hun meningsverschillen snel kunnen overbruggen.