Aartsen (VVD) tekent met werkgevers voor 75.000 extra werkende nieuwkomers, terwijl de instroom gewoon doorgaat

In dit artikel:

VVD-minister Thierry Aartsen van Werk en Participatie wil dat werk tijdens de inburgering de norm wordt voor statushouders. In een maandag gepresenteerde voortgangsnotitie staat dat nieuwkomers uiteindelijk in principe vier dagen per week moeten kunnen werken. Inburgeringslessen zouden daarom zo veel mogelijk buiten werktijd moeten plaatsvinden, bijvoorbeeld ’s avonds, online of op de werkvloer.

Het kabinet streeft ernaar dat eind 2030 75.000 meer nieuwkomers werken dan in 2026. Aartsen ondertekende hierover een verklaring met MKB-Nederland, VNO-NCW en AWVN. Volgens het ministerie was medio 2024 ongeveer een vijfde van de bijstandsontvangers statushouder of voormalig statushouder. Tegelijkertijd heeft slechts 2,7 procent van de Nederlandse werkgevers ooit een statushouder in dienst gehad of doet dat momenteel.

De plannen bevatten echter geen nieuwe sancties voor statushouders die kunnen werken maar dat niet doen. De bestaande werkplicht uit de Participatiewet moet volgens het kabinet beter worden afgestemd op de inburgering. Wie ten minste drie maanden 28 uur per week werkt en geen bijstandsuitkering ontvangt, krijgt maximaal drie jaar extra tijd om de inburgering af te ronden. Daarmee krijgen werkenden voorrang boven het strikt op tijd afronden van de taal- en inburgeringslessen.

Ook werkgevers en gemeenten krijgen meer ondersteuning. Werkgevers kunnen tot en met 2029 subsidie krijgen voor vaktaal en begeleiding op de werkvloer. Daarnaast wil het programma Taal met collega’s tegen 2030 ongeveer duizend taalbuddy’s inzetten bij circa tweehonderd werkgevers. Het kabinet wil bovendien kansrijke asielzoekers al kort na aankomst intensieve taallessen aanbieden. In sommige azc’s beginnen daarmee volgend jaar proeven; gemeenten kunnen extra geld krijgen voor onder meer jobhunters.

De werkgeversafspraken zijn voorlopig vooral intenties. De eerste sectorale overeenkomsten worden nog dit jaar verwacht, terwijl de vertaling naar concrete regionale werkplekken vanaf 2027 moet volgen. Het plan richt zich vooral op personeelstekorten in de zorg, bouw en techniek.

De auteur is kritisch en stelt dat de aangekondigde norm niet gelijkstaat aan een daadwerkelijke arbeidsplicht: er wordt niet gesproken over een uitkeringskorting voor weigeraars. Ook zou het doel van 75.000 extra werkende nieuwkomers moeilijk haalbaar zijn zolang de instroom van asielzoekers en nieuwe statushouders doorgaat. De kosten van subsidies, taaltrajecten en jobhunters komen bovendien voor rekening van de overheid.