Aartsen (VVD) noemt werk 'de norm' voor statushouders, en een vijfde van de bijstandsontvangers is of was statushouder

In dit artikel:

VVD-minister Thierry Aartsen van Werk en Participatie wil dat werk de norm wordt voor statushouders. Tijdens hun inburgering zouden zij uiteindelijk in principe vier dagen per week moeten kunnen werken. Inburgeringslessen moeten daarom zoveel mogelijk buiten werktijd plaatsvinden, bijvoorbeeld ’s avonds, online of op de werkvloer.

Aartsen presenteerde de plannen maandag in een voortgangsnotitie over Werk en Meedoen Nieuwkomers. Het kabinet wil dat er eind 2030 75.000 meer nieuwkomers werken dan in 2026. Daarover zijn afspraken gemaakt met MKB-Nederland, VNO-NCW en AWVN. Volgens het ministerie was medio 2024 ongeveer een vijfde van de bijstandsontvangers statushouder of voormalig statushouder. Tegelijkertijd heeft slechts 2,7 procent van de Nederlandse werkgevers ooit een statushouder in dienst gehad of dat momenteel.

De aanpak moet personeelstekorten in onder meer de zorg, bouw en techniek helpen bestrijden. Werkgevers kunnen tot en met 2029 subsidie krijgen voor vaktaal en begeleiding op de werkvloer. Ook wil het kabinet via het programma Taal met collega’s ongeveer duizend taalbuddy’s inzetten bij tweehonderd werkgevers. Gemeenten krijgen daarnaast geld voor onder meer jobhunters in asielzoekerscentra. Asielzoekers met een kansrijke aanvraag kunnen op sommige locaties al kort na aankomst met een intensief taaltraject beginnen.

Wie minstens drie maanden 28 uur per week werkt en geen bijstandsuitkering ontvangt, krijgt maximaal drie jaar extra tijd om de inburgering af te ronden. Voor statushouders die niet werken, bevat het plan echter geen nieuwe sancties. De bestaande arbeidsplicht uit de Participatiewet wordt alleen beter afgestemd op de inburgering. Ook de afspraken met werkgevers zijn voorlopig vooral intenties; regionale vertaling naar concrete werkplekken volgt naar verwachting pas vanaf 2027.

De auteur betwijfelt daarom of de aangekondigde norm daadwerkelijk een verplichting wordt. Volgens de kritiek gelden de maatregelen vooral voor gemeenten en werkgevers, terwijl statushouders zelf niet extra worden gestraft als zij niet aan het werk gaan. Bovendien zou de instroom van nieuwe statushouders het behalen van de doelstelling bemoeilijken. Asielminister Bart van den Brink rekent op 96.000 opvangplekken bij het COA in 2028. De auteur stelt dat het kabinet daardoor vooral bestaande problemen probeert op te lossen zonder de instroom aan te pakken.