Aartsen: stelsel voor statushouders is 'gericht op een uitkering', maar de VVD bestuurde het zelf veertien jaar

In dit artikel:

Minister Thierry Aartsen (VVD) wil dat in de komende vier jaar 75.000 extra statushouders aan het werk gaan. Hij stelt dat het huidige stelsel nieuwkomers te lang afhankelijk maakt van een uitkering en wil daarom al tijdens de asielprocedure werk mogelijk maken. Ook denkt hij aan startbanen en werkloketten in asielzoekerscentra, bijvoorbeeld voor werk in de schoonmaak, techniek en bouw.

De cijfers onderstrepen volgens het artikel de omvang van het probleem. Van de statushouders die in 2021 een verblijfsvergunning kregen, had na twee jaar 21 procent werk; na enkele jaren liep dat aandeel op tot 57 procent, tegenover 81 procent van de totale beroepsbevolking. Volgens eerder door WNL gemelde cijfers ontvangen circa 90.000 van de ongeveer 180.000 werkbare statushouders een uitkering. Zelfs tien jaar na aankomst zou nog 30 tot 40 procent daarvan afhankelijk zijn van een uitkering. Ook wordt verwezen naar CBS-cijfers waaruit zou blijken dat in het eerste kwartaal van 2026 meer dan de helft van de bijstandsgerechtigden buiten Europa is geboren.

De auteur erkent dat sneller toegang tot werk beter kan zijn dan langdurige uitkeringsafhankelijkheid, maar verwijt Aartsen vooral dat hij de verantwoordelijkheid van zijn eigen partij onvoldoende benoemt. De VVD leverde van 2010 tot 2024 de premier en was volgens de auteur gedurende die periode medeverantwoordelijk voor een systeem waarin eerst inburgering en daarna werk centraal stond.

Daarnaast vindt de auteur dat Aartsen alleen de gevolgen van migratie probeert te beheersen en niets doet aan het beperken van de instroom. Een snelle toegang tot banen zou Nederland volgens hem juist aantrekkelijker kunnen maken voor nieuwe asielzoekers. De voorgestelde aanpak wordt daarom vergeleken met dweilen terwijl de kraan open blijft staan.

Tot slot pleit de auteur voor halfjaarlijkse rapportages aan de Tweede Kamer over werk en uitkeringen, het stopzetten van uitkeringen bij werkweigering en een forse verlaging van de instroom. Aartsen en de VVD zouden niet alleen de problemen moeten erkennen, maar ook uitleg moeten geven over hun eerdere beleid en verantwoordelijkheid moeten nemen voor herstel.